Beni dinlemiyor kavgalarının baş sorumlusu: Yetişkinlerde DEHB gerçeği

Uzmanlara göre DEHB, yetişkinlikte zihinsel süreçlerden günlük rutinlere, iş yaşamından ikili ilişkilere uzanan geniş bir alanda belirgin zorluklara yol açabiliyor. Çocukluk döneminde gözlenen dışa dönük hareketliliğin yerini, yetişkinlikte bir iç huzursuzluğa ve zihinsel bir koşuşturmaya bıraktığı belirtiliyor.

“ZİHİNSEL KOŞTURMA” BELİRTİSİ

Klinik Psikolog Burçin Deniz, konuyla ilgili yaptığı açıklamada şu değerlendirmelerde bulundu: “Çocukluk döneminde gözlenen koşturma veya sırada sabit duramama gibi dış hareketlilik, yetişkinlik evresinde yerini bir huzursuzluğa, zihinsel bir koşturma haline ve uzun süre oturmayı zor kılan bacak sallama, kalem çevirme gibi fiziksel kıpırtılara bırakabilir.”

Deniz, bu tablonun merkezinde bireyin planlama, organize etme, öncelik belirleme, dürtü kontrolü ve duygu dengeleme becerilerinde yaşadığı kronik aksamaların yer aldığını kaydetti. Yapılması gereken sorumlulukların zihinsel olarak bilinmesine rağmen harekete geçmekte güçlük yaşandığını, zamanı doğru öngörememe nedeniyle geç kalma, randevu kaçırma ve işleri son ana bırakma gibi sorunların belirginleştiğini aktardı.

İŞ VE ÖZEL HAYATTA YANLIŞ ETİKETLENME RİSKİ

DEHB’li bireylerin hem günlük hem profesyonel yaşamda hem de ilişkilerde zorluklarla karşılaşabildiğini belirten Deniz, şu ifadeleri kullandı: “Sıradan veya rutin işler gözde büyür, görevler son ana kadar ertelenir, son dakikada ortaya çıkan yoğun motivasyon ve zaman baskısıyla bitirilmeye çalışılır ve bu durum yoğun bir tükenmişlik oluşturabilir.”

Fiziksel alanlarda ve dijital dosyalarda süregelen dağınıklığın, anahtar veya cüzdan gibi eşyaların sık sık kaybedilmesinin kişinin günlük enerjisini tükettiğini belirten Deniz, bütçe planlayamama, dürtüsel alışveriş ve fatura unutma gibi finansal sorunların da sık görüldüğünü ifade etti.

Deniz, iş yaşamında rutin takibi yapamama, detay kaçırma ve sık iş değiştirme gibi nedenlerle bireylerin potansiyellerinin altında kalabildiğini, bu durumun “tembel” veya “sorumsuz” gibi yanlış etiketlemelere yol açarak kişinin özsaygısını ve motivasyonunu zedeleyebildiğini vurguladı.

İlişkilerde de DEHB’nin yıpratıcı etkileri olabildiğini belirten Deniz, “Partneri konuşurken zihnin başka yere kayması veya söylenenleri unutma durumu karşı taraf tarafından ‘beni umursamıyor’ şeklinde algılanabilir. Duygu düzenlemedeki zorluklar nedeniyle yaşanan ani öfke patlamaları ilişkilerde derin yaralar açabilir” dedi.

UZMANDAN ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

DEHB ile baş etmede pratik yöntemler öneren Klinik Psikolog Burçin Deniz, alarm, post-it ve akıllı telefon uygulamalarının rehber edinilmesinin, büyük görevlerin küçük parçalara bölünmesinin erteleme davranışını azaltabileceğini söyledi. Yaşanan aksaklıklarda kendini suçlamak yerine çözüm odaklı yaklaşmanın süreci kolaylaştırdığını belirtti.

İlişkilerde ise dalgınlıkların kişisel algılanmaması ve suçlayıcı dil yerine karşılıklı destek anlayışının benimsenmesi gerektiğini vurgulayan Deniz, öfke anlarında ortamdan kısa süreliğine uzaklaşıp sakinleştikten sonra duyguların sağlıklı biçimde ifade edilmesinin çatışmaları önleyebileceğini kaydetti.

Deniz sözlerini şöyle sürdürdü: “Dürtüsel harcamaları kontrol etmek için internetten alışverişte sepeti onaylamadan önce 24 saat beklemek, mağazalarda ise karar öncesi kısa bir mola vermek faydalı olabilir. Faturaları otomatik ödemeye bağlamak ve harcamaları bütçe planlayıcılarıyla takip etmek de finansal süreçlerin düzenli yönetilmesine katkı sağlar.”

Bu tür davranışsal yöntemlerin psikoterapi sürecinde bireyin ihtiyaçlarına göre şekillendirildiğini belirten Deniz, psikiyatrik değerlendirme ile psikoterapinin eş zamanlı yürütülmesinin yaşam kalitesini artırdığını sözlerine ekledi.