Dünyanın adını kazıdığı lider: Atatürk'ün ebediyete intikalinin 88'inci yılı

Türk milletine bağımsızlığını kazandıran, savaş meydanlarındaki zaferlerini Cumhuriyet’in temelleriyle taçlandıran Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün aramızdan ayrılışının üzerinden tam 88 yıl geçti. 10 Kasım 1938 sabahı Dolmabahçe Sarayı’nda saat 09.05'i gösterdiğinde Büyük Önder, 57 yaşında hayata veda etti. Haber kısa sürede tüm yurda ve dünyaya yayılarak derin bir hüzün dalgası yarattı.

Bugün de saat 09.05'te başta Anıtkabir olmak üzere ülkenin dört bir yanında sirenler çalacak, araçlar ve yayalar bir dakikalık saygı duruşunda bulunacak, bayraklar yarıya indirilecek. Resmi kurumlar ve okullarda düzenlenecek anma törenleriyle Büyük Önder bir kez daha minnetle yâd edilecek.

SELANİK’TEN HARP OKULU’NA

1881 yılında Selanik’te dünyaya gelen Mustafa Kemal, eğitim hayatına annesi Zübeyde Hanım’ın isteğiyle mahalle mektebinde başladı, ardından babası Ali Rıza Efendi’nin yönlendirmesiyle Şemsi Efendi Mektebi’ne devam etti. Selanik Askeri Rüştiyesi’nde matematik öğretmeni Yüzbaşı Mustafa Efendi’nin kendisine “Kemal” adını vermesiyle hayatının yönü de şekillenmeye başladı. Manastır Askeri İdadisi’nin ardından İstanbul Harp Okulu’na giren genç Mustafa Kemal, 1902'de teğmen, 1905'te ise Harp Akademisi’nden kurmay yüzbaşı rütbesiyle mezun oldu.

CEPHEDEN CEPHEYE

Askerlik kariyerine Şam’da başlayan Mustafa Kemal, Manastır ve Selanik’teki görevlerinin ardından 1909'da 31 Mart Vakası’nı bastıran Hareket Ordusu saflarında yer aldı. 1911'de İtalya’nın Trablusgarp’a saldırmasıyla bölgeye giderek Tobruk ve Derne’deki direnişte kritik görevler üstlendi, Balkan Savaşları’nda da deneyimini pekiştirdi.

ÇANAKKALE’DE KADER ANI

Birinci Dünya Savaşı patlak verince cephede görev almak isteyen Mustafa Kemal, 1915'te 19. Tümen Komutanlığı’na atandı. Conkbayırı ve Anafartalar’daki üstün mücadelesi, İtilaf Devletleri’nin ilerleyişini durdurarak savaşın seyrini değiştirdi. O gün göğsüne isabet eden bir şarapnel parçasının cebindeki saate çarpması, tarihin akışını değiştirecek bir komutanın hayatını kurtaran talihli anlardan biri olarak tarihe geçti. Çanakkale’deki başarısının ardından Doğu Cephesi’ne gönderilen Mustafa Kemal, 1916'da Muş ve Bitlis’in düşman işgalinden kurtarılmasını sağladı ve aynı yıl generalliğe terfi etti.

SAMSUN’DAN MECLİS’E

Mondros Mütarekesi sonrası Anadolu’nun işgal tehdidiyle karşı karşıya kalması üzerine 19 Mayıs 1919'da Samsun’a ayak basan Mustafa Kemal, Milli Mücadele’nin fitilini ateşledi. 22 Haziran’daki Amasya Genelgesi’yle “milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır” mesajını veren lider, Erzurum ve Sivas kongrelerinde milli iradenin temellerini attı. 23 Nisan 1920'de Ankara’da açılan Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde hem Meclis hem Hükümet Başkanlığı’na seçilerek mücadelenin siyasi ve askeri önderliğini üstlendi.

SAKARYA VE BÜYÜK TAARRUZ

1921'deki 22 günlük Sakarya Meydan Muharebesi’nde Yunan ilerleyişi durduruldu ve TBMM, Mustafa Kemal’e Mareşallik rütbesiyle Gazi unvanını layık gördü. 26 Ağustos 1922'de başlayan Büyük Taarruz ve 30 Ağustos’taki Başkomutanlık Meydan Muharebesi’nde düşman ordusu ağır bir bozguna uğratıldı. 9 Eylül 1922'de İzmir’e girilmesiyle işgal sona erdi. Askeri zaferleri Mudanya Ateşkesi ve 24 Temmuz 1923'te imzalanan Lozan Barış Antlaşması izledi.

CUMHURİYET’İN İLANI

29 Ekim 1923'te Türkiye Cumhuriyeti ilan edilerek Mustafa Kemal ülkenin ilk Cumhurbaşkanı seçildi. 1938'e kadar dört kez bu göreve seçilen Atatürk, eğitimden hukuka, ekonomiden sosyal yaşama uzanan köklü devrimlerle Türkiye’yi çağdaş bir devlet hâline getirdi. 24 Kasım 1934'te çıkarılan özel kanunla kendisine “Atatürk” soyadı verildi ve bu soyadının başkaları tarafından kullanılması yasaklandı.

Dış politikada da aktif bir çizgi izleyen Atatürk döneminde Türkiye, Milletler Cemiyeti’ne katıldı; Balkan Antantı ve Sadabat Paktı imzalandı; Montrö Boğazlar Sözleşmesi’yle boğazlar üzerindeki Türk egemenliği güçlendirildi. 1933'te Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı hayata geçirildi. Hatay’ın anavatana katılması için büyük çaba harcayan Atatürk, bu hayalinin gerçekleştiğini göremeden hayata gözlerini yumdu; Hatay, vefatının ardından 1939'da Türkiye’ye katıldı.

BİR MİLLETİN YASA BOĞULDUĞU SABAH

10 Kasım 1938 sabahı Dolmabahçe Sarayı’nda saat 09.05'te hayatını kaybeden Atatürk’ün ölüm haberi, yalnızca Türkiye’de değil dünya genelinde de büyük bir üzüntüyle karşılandı. Dönemin yabancı devlet başkanları taziye mesajları yayımlarken, yurtdışı basınında da Atatürk’ün askeri dehası ve devlet adamlığı geniş yankı buldu. Türk bayrağına sarılı naaşı Dolmabahçe Sarayı’nda halkın ziyaretine açıldığında, binlerce vatandaş Büyük Önder’e son görevini yerine getirmek için saraya akın etti.

ANITKABİR’E UZANAN YOLCULUK

Naaşı 20 Kasım 1938'de Ankara’ya getirilen Atatürk için 21 Kasım’da düzenlenen devlet töreninde, aralarında eski savaş cephelerinde karşı karşıya geldiği ülkelerin temsilcilerinin de bulunduğu çok sayıda yabancı heyet son saygı duruşunda bulundu. Geçici olarak Etnografya Müzesi’ne defnedilen Büyük Önder’in naaşı, vefatının 15'inci yılında, 10 Kasım 1953'te bugünkü ebedi istirahatgâhı Anıtkabir’e nakledildi.

Aradan geçen 88 yıla rağmen Atatürk’ün bağımsızlık mücadelesi, Cumhuriyet ideali ve gelecek kuşaklara bıraktığı miras canlılığını koruyor. Türkiye bugün Büyük Önder’ini bir kez daha saygı, minnet ve özlemle anıyor.