Baharat diye bunları yiyoruz: Mermer tozu, talaş ve boya karıştırılıyor

Yemeklere lezzet veren baharatlar, gıda sahteciliğinin en sık görüldüğü ürün grupları arasında yer alıyor. Maliyetleri düşürmek, ürünün ağırlığını artırmak ve daha cazip görünmesini sağlamak amacıyla çeşitli tağşiş yöntemlerine başvuruluyor.

Ankara Üniversitesi Gıda Mühendisliği Bölümü öğretim üyesi ve Ankara Üniversitesi Gıda Güvenliği Enstitüsü Kurucu Müdürü Prof. Dr. Nevzat Artık, baharatlarda yapılan hileleri ve tüketicilerin dikkat etmesi gereken noktaları değerlendirdi.

BAHARATLARA HANGİ MADDELER KARIŞTIRILIYOR?

Baharatlarda yapılan hilelerin başında ürünün rengini değiştirmek ve miktarını artırmak geliyor. Pul biber ve zerdeçalın daha canlı görünmesi için kimyasal boyalar, mermer tozu veya kiremit tozu kullanılabiliyor.

Kekik, nane ve karabiber gibi ürünlere ise talaş, yabani ot, nişasta veya leblebi tozu karıştırılabiliyor. Safran ve Seylan tarçını gibi değerli baharatlarda da ucuz ürünlerin gerçekmiş gibi satılması ya da mısır püskülünün boyanarak safran görünümü verilmesi gibi yöntemlere başvurulabiliyor.

Prof. Dr. Nevzat Artık, baharat alışverişinde ürünün ön yüzündeki reklam ifadelerinden çok içerik ve izlenebilirlik bilgilerinin incelenmesi gerektiğini belirtiyor.

ÖĞÜTÜLMÜŞ BAHARATLARDA TAĞŞİŞ RİSKİ DAHA YÜKSEK

Baharatın fiziksel biçimi, sahteciliğin anlaşılmasını zorlaştırabiliyor. Öğütülmüş ürünlerde yabancı maddelerin ayırt edilmesi daha güçken tane baharatlarda bu risk görece azalıyor.

Bu nedenle mümkün olduğunda öğütülmüş baharat yerine tane ürünlerin tercih edilmesi öneriliyor. Özellikle safran, vanilya, karabiber, kimyon ve kırmızı biber gibi ürünlerde piyasa ortalamasının çok altında fiyatlar şüpheyle karşılanmalı.

BAHARAT ALIRKEN ETİKETTE NELERE BAKILMALI?

Tüketicilerin ambalaj üzerindeki bilgileri dikkatle incelemesi gerekiyor. Üretici adı ve adresi, işletme onay numarası, parti numarası, son tüketim tarihi, içerik listesi ve muhafaza koşulları gibi bilgilerin eksiksiz olması önem taşıyor.

Tek bileşenli ürünlerde içeriğin açık biçimde belirtilmesi gerekiyor. Örneğin yüzde 100 kırmızı biber olarak sunulan bir ürünün içeriğinde farklı maddelerin bulunması, tüketicinin ürünün niteliğini değerlendirmesini zorlaştırıyor.

Menşe bilgisi de özellikle kekik, kimyon, karabiber, zerdeçal ve safran gibi ürünlerde dikkat edilmesi gereken unsurlar arasında yer alıyor.

AŞIRI UCUZ BAHARATLAR ŞÜPHE UYANDIRMALI

Prof. Dr. Nevzat Artık, düşük fiyatın tek başına tağşiş kanıtı olmadığını ancak gıda sahteciliğinde önemli bir risk göstergesi olduğunu belirtiyor.

Piyasa ortalamasının yüzde 5-15 altında kalan fiyatlar kampanya veya üretim avantajlarıyla açıklanabilirken, yüzde 20-30 daha ucuz ürünlerde içerik ve etiket bilgilerinin daha dikkatli incelenmesi gerekiyor.

Piyasa ortalamasından yüzde 40-50 veya daha fazla düşük fiyatla satılan ürünlerde ise tüketicinin kullanılan hammaddeleri ve ürünün gerçek maliyetini sorgulaması öneriliyor.

AÇIKTA SATILAN BAHARATLAR SAĞLIK RİSKİ TAŞIYOR

Açıkta satılan baharatların taze ve doğal olduğu düşüncesi tüketicileri yanıltabiliyor. Prof. Dr. Nevzat Artık, bu ürünlerde hijyen sorunlarının yanı sıra aflatoksin benzeri zararlı mikotoksinlerin oluşabileceğine dikkat çekiyor.

Nem ve uygun olmayan saklama koşulları nedeniyle oluşabilen mikotoksinler sağlık açısından risk oluşturabiliyor. Açıkta satılan baharatlarda dış ortamla temas ve hijyen eksikliği de ayrı bir tehdit olarak değerlendiriliyor.

Artık, tüketicilerin ambalajlı ve güvenilir kaynaklardan temin edilen baharatları tercih etmesi gerektiğini belirterek şu uyarıda bulunuyor:

“Hijyenik açıdan tehlike arz eden açık baharatlar toplum sağlığını riske atar; tüketiciler bu ürünlerden kesinlikle uzak durmalıdır.”