Sahte faturaya anında tespit: Mehmet Şimşek duyurdu

Hazine ve Maliye Bakanlığı, kamuoyunda “naylon fatura” olarak bilinen sahte belge düzenlenmesine karşı yürütülen mücadelede yeni bir aşamaya geçti. Bakanlık, yapay zeka ve makine öğrenmesi temelli risk analiz uygulaması KAŞİF’i devreye alarak günlük yaklaşık 4 milyon mükellefi taramaya başladı.

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, uygulamanın hayata geçirilmesiyle kayıt dışı ekonomiyle mücadelede önemli bir eşik aşıldığını vurguladı. Şimşek, “Kayıt dışılıkla mücadelede yeni bir döneme girdik. Yapay zeka ve makine öğrenmesi gibi yeni teknolojilerle artık kayıt dışı tüm faaliyetleri anında tespit ediyor ve işlem yapıyoruz. Tüm mükelleflerimizi kayıt içinde kalmaya davet ediyorum.” dedi.

SAHTE BELGEYLE MÜCADELEDE YENİ DÖNEM

Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB), sahte belge düzenlenmesi ve haksız vergi iadesi taleplerine karşı bugüne kadar Sahte Belge Risk Analiz Programı (SARP) ile Riskli İade Takip ve Analiz Programı’nı (RİTAP) kullanıyordu. Yeni uygulama KAŞİF ile bu mücadele yapay zeka destekli bir yapıya kavuşturuldu.

GİB Teknoloji ile TÜBİTAK Yapay Zeka Enstitüsü iş birliğiyle geliştirilen KAŞİF, kural tabanlı çalışmıyor. Önceden tanımlanmış kurallara ihtiyaç duymadan, büyük veri setlerini günlük olarak analiz eden sistem mükellef davranışlarındaki değişimleri otomatik biçimde algılayarak riskli durumları ortaya çıkarıyor.

GÜNLÜK 4 MİLYON MÜKELLEF ANALİZ EDİLİYOR

Büyük veri platformları üzerinde çalışan KAŞİF, onlarca terabayt veriyi işleyerek yaklaşık 4 milyon mükellefi her gün analiz ediyor. Mükellefiyet bilgileri, fatura hareketleri, tahakkuk ve tahsilatlar, ithalat ve ihracat kayıtları, beyannameler, işletme kapasitesi, çalışan sayıları ve demirbaş verileri gibi çok sayıda başlık eş zamanlı olarak izleniyor.

Bu sayede sahte belge düzenleyenler ile haksız iade talebinde bulunan mükellefler hızlı ve doğru biçimde tespit edilebiliyor.

ŞİRKETLER AYNI GÜN BELİRLENİYOR

KAŞİF’in devreye alınmasıyla birlikte sahte belge düzenleme riski yüksek mükelleflere ilişkin dikkat çekici tespitler yapıldı. Faaliyet konusu toptan ticaret olan, herhangi bir alımı bulunmamasına rağmen mükellefiyet tesis ettirdiği gün üç ayrı fatura düzenleyen bir mükellef aynı gün içinde belirlendi.

Kuruluşundan sadece beş gün sonra, sahte belge düzenleme riski yüksek mükelleflere toplam 50 milyon lira tutarında beş fatura düzenleyen başka bir mükellef de sistem tarafından tespit edildi. Bir şirkette ücretli çalışan bir kişi adına farklı vergi dairelerinde kurulan yedi şirketten altısının sahte belge düzenlemek amacıyla faaliyete geçirildiği belirlendi. Bu şirketlerin düzenlediği faturaların toplam tutarının 246 milyon liraya ulaştığı hesaplandı.

Son üç ay içinde kurulan 2 bin 550 mükellefin, herhangi bir ticari, zirai ya da mesleki faaliyet olmaksızın toplam 276 milyar lira tutarında fatura düzenlediği ve sahte belge riski taşıdığı da tespitler arasında yer aldı. Ayrıca beyannamesinde 7,7 milyon lira KDV iadesi talep eden bir mükellefin bu talebinin haksız olduğu ortaya kondu.

İNCELEME VE KAPATMA SÜRECİ BAŞLATILIYOR

Sahte belge düzenleme riski yüksek bulunan mükellefler, vergi incelemesi yapılması amacıyla Vergi Denetim Kurulu’na sevk ediliyor. Aynı zamanda bağlı bulundukları vergi dairelerine bildirim yapılarak iş yerlerinde yoklama gerçekleştiriliyor. Vergi daireleri bünyesinde kurulan komisyonların kararları doğrultusunda, sahte belge düzenlemek amacıyla mükellefiyet tesis ettirdiği belirlenen şirketlerin kayıtları kapatılıyor.

“RİSK ANALİZ ALTYAPISI SÜREKLİ YENİLENİYOR”

Gelir İdaresi Başkanlığı’nın risk analiz altyapısını sürekli güncellediğine dikkat çeken Bakan Şimşek, “Bu uygulamalarla hem kayıt dışı ekonomiyle etkin şekilde mücadele etmeye hem de rekabet eşitsizliği meydana getiren uyumsuzlukları önlemeye devam edeceğiz.” ifadelerini kullandı.