Gümrük muafiyeti daha yürürlüğe girmeden fiyatları uçurdu: Ucuz ürün dönemi kapandı

30 avroluk gümrük muafiyetinin kaldırılacağına ilişkin açıklama, karar hayata geçmeden piyasada sert dalgalanmalara yol açtı. Özellikle Çin menşeli ürünlerde kısa sürede yüzde 100’ü aşan artışlar yaşanırken, bazı kalemlerde fiyatların katlandığı görüldü. Uzmanlar, yaşanan zamların vergi gerekçesiyle açıklanamayacağını vurguluyor.

İnternet siteleri ve mağazalarda güneş gözlüğünden kulaklığa, telefon aksesuarlarından mutfak gereçlerine kadar çok sayıda ürünün fiyatı birkaç hafta içinde iki-üç katına çıktı. Oysa 6 Şubat’ta yürürlüğe girecek düzenleme bireysel ithalatı kapsıyor. Toptan ithalat yapan firmaların ise gümrük vergisi ve KDV’yi zaten uzun süredir ödediği biliniyor.

Ekonomi çevrelerine göre fiyat sıçramasının temel nedeni maliyet artışı değil. Bireysel alışverişlerin sınırlandırılmasıyla yerli satıcıların fiyat baskısından kurtulması, piyasada rekabeti zayıflattı. Bu durumun bazı firmalar tarafından hızla avantaja çevrildiği ifade ediliyor.

Vergi hesapları da tabloyu netleştiriyor. Çin’de yaklaşık 160 TL’ye satılan bir güneş gözlüğünün Türkiye’ye tüm vergiler dahil 230-240 TL maliyetle girmesine rağmen raflarda 2.500-3.000 TL bandında yer alması, artışın kar marjından kaynaklandığını ortaya koyuyor. Benzer farklar elektronik ürünlerde de görülüyor.

Sektör temsilcileri, bazı firmaların düzenleme öncesinde yoğun ithalat yaparak stoklarını doldurduğunu ve henüz yürürlüğe girmemiş bir vergi üzerinden zamlı satışa geçtiğini öne sürüyor. Bu durum, haksız kazanç tartışmalarını beraberinde getirdi.

Öte yandan Çin’den gelen ürünlere ilişkin kalite ve sağlık riskleri de gündemde. Yapılan denetimlerde incelenen ürünlerin büyük bölümünde mevzuata aykırılıklar tespit edilirken, özellikle oyuncak, tekstil ve düşük kaliteli elektroniklerde zararlı maddelere rastlandı.