Kasım ayında gökyüzü hareketleniyor: Meteor yağmurlarından Süper Ay’a neler olacak?

NASA, kasım ayı boyunca gerçekleşecek gök olaylarının takvimini paylaştı. Bu ay meteor yağmurlarından gezegen yakınlaşmalarına, süper Ay’dan uzay araştırmalarındaki tarihi bir eşiğe kadar pek çok olay gökyüzü tutkunlarını bekliyor. Dikkat çeken nokta ise bu olayların büyük bölümünün teleskop ya da dürbün olmadan, çıplak gözle takip edilebilecek olması.

12 KASIM: GÖKYÜZÜNDE ATEŞ TOPLARI

Ayın ilk durağı Taurid meteor yağmurları olacak. Güney Taurid meteor yağmuru 5 Kasım civarında zirveye ulaşırken, Kuzey Taurid’in 12 Kasım’da en yoğun dönemini yaşaması bekleniyor. NASA’nın verilerine göre Kuzey Taurid sırasında uygun koşullarda saatte yaklaşık beş meteor gözlemlenebilecek. Sayı bakımından diğer meteor yağmurlarının gerisinde kalsa da Tauridler, gökyüzünde bıraktığı parlak izler ve zaman zaman ateş topu şeklinde görünmesiyle öne çıkıyor. Gözlem için şehir ışıklarından uzak, karanlık alanların tercih edilmesi öneriliyor.

15-16 KASIM: MARS İLE JÜPİTER YAN YANA GÖRÜNECEK

Ayın dikkat çeken bir diğer olayı, Mars ile Jüpiter’in gökyüzünde birbirine yaklaşmış gibi görünmesi olacak. NASA’nın paylaştığı takvime göre iki gezegen, 15-16 Kasım tarihlerinde Dünya’dan yaklaşık 1,2 derecelik bir açıyla görünecek; bu da yan yana duran iki dolunayın kapladığı genişliğe yakın bir mesafe. Gezegenler aslında birbirine yaklaşmıyor; Dünya’dan bakıldığında aynı doğrultuya denk gelmeleri bu görüntüyü oluşturuyor. Güneş doğmadan önce güneydoğuya bakanlar, parlak görünen Jüpiter’in yanında kızılımsı tonuyla Mars’ı seçebilecek.

17-18 KASIM: LEONİD METEOR YAĞMURU ZİRVEDE

Ayın en çok takip edilecek olaylarından biri Leonid meteor yağmuru olacak. NASA’ya göre Leonidler, 17 Kasım’ı 18 Kasım’a bağlayan gece en yoğun dönemine girecek ve ideal koşullarda saatte yaklaşık 15 meteor gözlemlenebilecek. Gerçek rakamlar hava durumu, Ay ışığı ve ışık kirliliğine bağlı olarak değişebilir. Leonidler, Dünya’nın 55P/Tempel-Tuttle kuyruklu yıldızının bıraktığı parçacık izinden geçmesiyle oluşuyor; atmosfere yüksek hızla giren küçük parçacıklar yanarak gökyüzünde parlak çizgiler bırakıyor. İzlemek isteyenlere Ay battıktan sonra gün doğumuna kadar olan saatlerde gökyüzünü takip etmeleri öneriliyor.

18 KASIM: VOYAGER 1'DEN TARİHİ BİR EŞİK

Kasım ayı yalnızca Dünya’dan izlenen olaylarla sınırlı kalmayacak; uzay araştırmaları tarihinde de önemli bir an yaşanacak. NASA’nın 1977'de fırlattığı Voyager 1 uzay aracı, 18 Kasım’da Dünya’dan “bir ışık günü” uzaklığa ulaşacak. Yaklaşık 25,9 milyar kilometreye denk gelen bu mesafe, ışık ve radyo sinyallerinin Dünya ile araç arasında tek yönlü gitmesinin 24 saat sürmesi anlamına geliyor. Böylece Voyager 1, Dünya’dan bir ışık günü uzaklığa ulaşan ilk insan yapımı nesne unvanını kazanacak. Yarım asra yaklaşan görevini yıldızlararası uzayda sürdüren araç, bilimsel veri göndermeye devam ediyor.

24 KASIM: SÜPER AY GÖKYÜZÜNÜ AYDINLATACAK

Ayın son dikkat çekici olayı ise 24 Kasım’da gerçekleşecek süper Ay olacak. Ay’ın bu tarihte Dünya’ya görece yakın bir konumda bulunması, dolunayın “süper Ay” olarak adlandırılmasına neden oluyor. Ay’ın Dünya çevresindeki yörüngesi tam bir çember olmadığından gezegenimize uzaklığı yıl içinde değişkenlik gösteriyor; dolunayın bu yakın döneme denk gelmesi durumunda Ay, diğer dolunaylara kıyasla biraz daha büyük ve parlak görünebiliyor. NASA’nın açıklamasına göre süper Ay, en uzaktaki dolunayla karşılaştırıldığında yüzde 14'e kadar daha büyük, yüzde 30'a kadar daha parlak görünebiliyor; ancak bu fark çıplak gözle her zaman net biçimde ayırt edilemiyor. Kasım ayındaki süper Ay’ın ardından bir sonraki süper Ay 24 Aralık’ta gerçekleşecek.

METEOR YAĞMURLARI NASIL İZLENİR?

NASA, meteor yağmurlarını izlemek isteyenlere şehir ışıklarından mümkün olduğunca uzaklaşmalarını öneriyor. Gözlerin karanlığa alışması için yaklaşık 30 dakika beklenmesi ve gökyüzünün geniş bir bölümünün görülebileceği açık alanların tercih edilmesi gerekiyor. Meteor yağmurlarını izlemek için teleskop veya dürbüne ihtiyaç bulunmuyor; aksine gökyüzünün olabildiğince geniş bir alanını çıplak gözle taramak, meteorları fark etme olasılığını artırıyor.