Almanlar Türklerin milli içeceğine hayran kaldı! Vücuda girer girmez o 5 şeyi değiştiriyor

Kebap, döner ve birçok geleneksel yemeğin yanında tüketilen ayran, bu kez sağlık üzerindeki etkileriyle gündeme geldi. Almanya'da farklı ülkelerde gerçekleştirilen bilimsel araştırmaların değerlendirildiği çalışmada, Türk mutfağının vazgeçilmez içeceğinin beş dikkat çekici özelliği ele alındı.

Yoğurdun su ve tuzla buluşturulmasıyla hazırlanan ayran; protein, kalsiyum ve potasyum gibi besin öğeleri içeriyor. Fermentasyon sürecinden geçen bu geleneksel içecek, özellikle bağırsak mikrobiyotası ve vücudun sıvı dengesi açısından dikkat çekiyor. Ancak araştırmalarda elde edilen sonuçların ayranın hastalıkları önlediği veya tedavi ettiği anlamına gelmediğinin de altı çiziliyor.

1. VÜCUDUN ELEKTROLİT DENGESİNİ DESTEKLİYOR

Ayranın öne çıkan özelliklerinden biri, terlemeyle kaybedilen sıvı ve bazı minerallerin yerine konulmasına katkı sağlaması. Özellikle sıcak havalarda ve fiziksel aktivite sonrasında tüketilen ayran, içerdiği su ve elektrolitlerle günlük sıvı alımını destekleyebiliyor.

Tarım ve Orman Bakanlığının TürKomp Ulusal Gıda Kompozisyon Veri Tabanı'na göre 100 gram tam yağlı ayran yaklaşık 37 kalori, 1,98 gram protein, 2 gram yağ ve 2,71 gram karbonhidrat içeriyor. Aynı miktarda yaklaşık 81 miligram kalsiyum ve 88 miligram potasyum bulunuyor.

Ayranın içerdiği sodyum da elektrolit dengesinde rol oynuyor. Bu özelliği nedeniyle terleme sonrasında tercih edilebilecek içeceklerden biri olarak öne çıkıyor.

Biliyor muydunuz? Elektrolitler, sinir hücrelerinin iletişimi, kasların çalışması ve vücudun sıvı dengesinin korunması için gerekli minerallerdir. Sodyum ve potasyum bu dengenin temel bileşenleri arasında yer alır.

2. BAĞIRSAKTAKİ YARARLI BAKTERİLERİ DESTEKLEYEBİLİYOR

Ayranın dikkat çeken bir diğer özelliği ise fermente bir süt ürünü olması. Yoğurt kullanılarak hazırlanan ayran, üretim yöntemine ve saklama koşullarına bağlı olarak canlı laktik asit bakterileri içerebiliyor.

Fermantasyon sırasında bakteriler, sütte bulunan laktozun bir bölümünü laktik aside dönüştürüyor. Ayranın kendine özgü hafif ekşimsi tadı da bu süreçten kaynaklanıyor.

Bağırsaklarda yaşayan mikroorganizmaların oluşturduğu topluluğa bağırsak mikrobiyotası adı veriliyor. Bu topluluk sindirim, bağışıklık sistemi ve bazı metabolik süreçlerde önemli görevler üstleniyor.

Mikrobiyotanın çeşitliliğinin korunması, genel bağırsak sağlığı açısından önem taşıyor. Fermente gıdaların düzenli tüketimiyle bağırsak mikrobiyotası arasındaki ilişki de son yıllarda bilimsel araştırmaların odak noktalarından biri haline geldi.

3. VÜCUTTAKİ İLTİHAPLANMA GÖSTERGELERİNİ ETKİLEYEBİLİR

Ayranın yapımında kullanılan yoğurt gibi fermente süt ürünleri, vücuttaki inflamasyon süreçleriyle ilgili araştırmalarda da inceleniyor.

2021 yılında Stanford Üniversitesi araştırmacılarının gerçekleştirdiği ve Cell dergisinde yayımlanan çalışmada, fermente gıdalar açısından zengin beslenmenin bağırsak mikrobiyotası üzerindeki etkileri araştırıldı.

10 haftalık beslenme programına katılan 36 sağlıklı yetişkinin incelendiği araştırmada, fermente gıda tüketen grupta bağırsak mikrobiyotasının çeşitliliğinin arttığı görüldü. Ayrıca kanda ölçülen 19 farklı inflamasyon proteininin seviyesinde düşüş tespit edildi.

Bu proteinlerden biri olan interlökin-6 (IL-6), romatoid artrit ve tip 2 diyabet gibi çeşitli hastalıklarla ilişkilendiriliyor.

Araştırma, fermente gıdaların bağışıklık sistemi ve inflamasyon göstergeleri üzerinde etkili olabileceğine işaret etse de sonuçlar doğrudan ayran tüketiminin aynı etkiyi oluşturduğunu kanıtlamıyor.

4. DNA HASARINA KARŞI POTANSİYEL ETKİSİ ARAŞTIRILDI

Ayranla ilgili dikkat çeken bilimsel çalışmalardan biri de bağırsak hücrelerinde meydana gelen DNA hasarı üzerine gerçekleştirildi.

2011 yılında Nutrition and Cancer dergisinde yayımlanan araştırmada, ayran ve kefirin kolon hücrelerinde DNA hasarı üzerindeki etkileri laboratuvar ortamında incelendi.

Rusya'daki araştırmacıların da yer aldığı çalışmada, ayran ve kefir örneklerinin bazı dışkı suyu örneklerinin neden olduğu DNA hasarını azaltabildiği gözlemlendi. Ayranın antioksidan kapasitesinin de fermente edilmemiş süte kıyasla daha yüksek olduğu belirlendi.

Araştırmacılar, elde edilen bulguların ayranın potansiyel koruyucu özelliklerine işaret edebileceğini değerlendirdi.

Dikkat: Bu araştırma laboratuvar ortamında gerçekleştirildi. Sonuçlar, ayran içmenin kolon kanserini önlediğini veya kanser tedavisinde kullanılabileceğini göstermiyor. İnsanlarda bu etkinin doğrulanması için daha kapsamlı klinik araştırmalara ihtiyaç bulunuyor.

5. UZUN VE SAĞLIKLI YAŞAMLA İLİŞKİLENDİRİLEN BAĞIRSAK BAKTERİLERİ GÜNDEMDE

Ayranın dikkat çeken beşinci özelliği ise bağırsak bakterileri ve sağlıklı yaşlanma arasındaki ilişkiyle bağlantılı.

Japon araştırmacıların 2021 yılında Nature dergisinde yayımladığı çalışmada, 100 yaşını aşan kişilerin bağırsak mikrobiyotası incelendi. Araştırmada, bu kişilerin bağırsaklarında safra asidi metabolizmasında rol oynayan bazı özel bakteri türlerinin daha fazla bulunduğu belirlendi.

Özellikle bazı bakterilerin ürettiği ikincil safra asitlerinin, zararlı mikroorganizmalarla mücadelede rol oynayabileceği ortaya konuldu.

Bu bulgular, bağırsak mikrobiyotası ile sağlıklı yaşlanma arasındaki ilişkinin anlaşılması açısından önemli kabul edildi.

Yoğurt, kefir ve ayran gibi fermente süt ürünleri bağırsak sağlığı açısından değerlendirilen besinler arasında yer alsa da araştırma, ayran tüketiminin uzun yaşamı sağladığını göstermiyor. Çalışmada ayranın doğrudan etkisi incelenmedi.

AYRAN TÜKETİRKEN NELERE DİKKAT EDİLMELİ?

Besleyici özelliklerine rağmen ayranın herkes tarafından sınırsız tüketilmesi doğru değil. Özellikle hazır ayranların tuz miktarı, tüketim sırasında göz önünde bulundurulması gereken konular arasında yer alıyor.

Tuz oranı: Yüksek tansiyon veya tuz kısıtlaması gerektiren sağlık sorunları bulunanların ayranın sodyum miktarına dikkat etmesi gerekiyor.

Laktoz hassasiyeti: Ayran, yoğurt bazlı olmasına rağmen laktoz içerebilir. Laktoz intoleransı bulunan kişilerde şişkinlik, gaz ve karın rahatsızlığı görülebilir.

Ürün seçimi: İlave tuz ve katkı maddesi içeriği yüksek ürünler yerine sade ve düşük tuzlu ayranların tercih edilmesi daha uygun olabilir.

Saklama koşulları: Ayran, süt ürünü olduğu için soğuk zincirde muhafaza edilmeli ve ambalajında belirtilen tüketim koşullarına uyulmalıdır.

EVDE AYRAN HAZIRLAMAK İSTEYENLERE

Ayran hazırlamak için yoğurt, içme suyu ve isteğe bağlı az miktarda tuz yeterli. Yoğurt ile su karıştırılarak kıvamı ayarlanabilir. Daha düşük sodyum tüketmek isteyenler ise tuz eklemeden de ayran hazırlayabilir.

Türk mutfağının geleneksel içeceği ayran, besin içeriği ve fermantasyon süreciyle sağlıklı beslenme araştırmalarında dikkat çeken ürünlerden biri olmayı sürdürüyor. Bilimsel bulgular, fermente gıdaların bağırsak sağlığı açısından potansiyelini ortaya koyarken ayranın dengeli ve çeşitli bir beslenme düzeninin parçası olarak değerlendirilmesi önem taşıyor.