Ay’da yüzyılda bir oluşan dev krater keşfedildi

“McGetchin” adı verilen kraterin, Ay’ın doğu kenarında 11 Nisan ile 22 Mayıs 2024 arasında gerçekleşen bir çarpışma sonucunda oluştuğu belirlendi. Çarpışmaya neden olan gök cisminin yaklaşık üç ila altı katlı bir bina büyüklüğünde olduğu tahmin ediliyor.

Kraterin çapı yaklaşık 222 metre, derinliği ise 43 metre olarak ölçüldü. Boyutları Roma’daki Kolezyum’un uzunluğunu aşan krater, LRO’nun daha önce tespit ettiği benzer kraterin yaklaşık üç katı büyüklüğünde.

ÇARPIŞMA O AN FARK EDİLEMEDİ

Ay’a gerçekleşen güçlü çarpışma, olay sırasında Dünya’daki veya uzaydaki teleskoplar tarafından tespit edilemedi. Krater, NASA’nın LRO aracından elde edilen farklı tarihlere ait görüntülerin karşılaştırılması sırasında ortaya çıkarıldı.

NASA’da görüntü işleme uzmanı olarak çalışan Robert Wagner, 24 Ekim 2025’te rutin veri kontrolü sırasında Ay haritasında çevresinde koyu bir hale bulunan parlak bir nokta fark etti. Ayrıntılı incelemenin ardından bunun yeni oluşmuş bir çarpma kraterine ait izler olduğu anlaşıldı.

Bilim insanları, bu büyüklükte bir çarpışmanın Ay’da yaklaşık 132 yılda bir meydana geldiğini hesaplıyor. Bu nedenle keşfin, Ay yüzeyindeki değişimleri gerçek zamanlıya yakın şekilde incelemek açısından önemli olduğu belirtiliyor.

Kraterin çevresindeki etkiler yalnızca çarpma noktasıyla sınırlı kalmadı. NASA’nın Diviner isimli cihazıyla yapılan incelemelerde, kraterin çevresinde yaklaşık 7 kilometre genişliğinde bir “soğuk nokta” tespit edildi. Bu bölgenin geceleri çevresine göre yaklaşık 9 derece daha soğuk olduğu belirlendi.

AY’IN YÜZEYİNDEKİ DEĞİŞİM İNCELENECEK

Araştırmacılara göre çarpışma, Ay yüzeyindeki gevşek toprağı ve kayaları kraterin çok daha ötesine taşıdı. Bu durum, gelecekte Ay’a gönderilecek araçların yüzeyde hareket etmesi ve kurulması planlanan altyapının güvenliği açısından da önem taşıyor.

NASA, yeni keşfin Ay’ın dinamik yüzeyini anlamaya ve gelecekteki insanlı Ay görevleri için riskleri değerlendirmeye katkı sağlayacağını belirtiyor.