AB’den çocuklara kademeli sosyal medya kısıtlaması: Yaşa göre yeni sistem geliyor

Avrupa Birliği, çocukların internette karşılaşabileceği risklere karşı ortak bir düzenleme hazırlıyor. Avrupa Komisyonu’nun üzerinde çalıştığı “EU Kids Act”, sosyal medya platformlarının yanı sıra video paylaşım servisleri, yapay zeka sohbet robotları ve çevrim içi oyunları da kapsayan yaşa dayalı bir erişim sistemi getiriyor.

Teklif henüz yürürlüğe girmiş bir yasa niteliğinde değil. Komisyonun hazırladığı taslağın AB ülkeleri ve Avrupa Parlamentosu ile görüşülmesi ve yasalaşması gerekiyor.

13 YAŞ ALTI İÇİN SIKI KISITLAMA

Taslağa göre 3 yaşından küçük çocukların sosyal medya ve diğer yüksek riskli dijital hizmetlere erişimine izin verilmeyecek.

3-12 yaş arasındaki çocuklar ise yalnızca çocuklara uygun hizmetlerde ve ebeveyn kontrolü altında dijital platformları kullanabilecek. Bu yaş grubunda hesapların ve kullanımın ebeveynler tarafından yönetilmesi planlanıyor.

13-14 YAŞA “MİNİ HESAP” MODELİ

13 ve 14 yaşındaki çocuklar için ise tamamen yasak yerine kontrollü erişim modeli öngörülüyor.

Bu yaş grubundakilerin sosyal medya ve video paylaşım platformlarında ancak ebeveynlerinin izniyle “başlangıç hesabı” oluşturabilmesi planlanıyor. Söz konusu hesaplarda iletişim kurulabilecek kişi sayısının sınırlandırılması, ekran süresine zaman kısıtlaması getirilmesi ve ebeveyn denetiminin zorunlu tutulması öngörülüyor.

15 YAŞINDAN İTİBAREN KENDİ HESAPLARI

Taslağa göre 15 yaşından itibaren gençler kendi sosyal medya hesaplarını açabilecek.

Ancak 18 yaş altındaki kullanıcılar için platformlara ek güvenlik yükümlülükleri getirilmesi planlanıyor. Amaç, çocukların yaşları ilerledikçe dijital hizmetlere erişimini tamamen kesmek yerine risk seviyesine göre kademeli bir sistem oluşturmak.

CHATGPT VE YAPAY ZEKA UYGULAMALARI DA KAPSAMDA

Önerinin dikkat çeken noktalarından biri yalnızca sosyal medya platformlarını hedeflememesi. Taslakta yapay zeka sohbet robotları, çevrim içi oyunlar ve video paylaşım platformları da çocukların yaşına göre düzenlenecek hizmetler arasında yer alıyor. Böylece Instagram, Facebook, TikTok ve YouTube gibi platformların yanı sıra ChatGPT gibi yapay zeka hizmetlerinin kullanımı da düzenleme kapsamına girecek.

PLATFORMLARA YAŞ DOĞRULAMA ZORUNLULUĞU

Yeni model kapsamında teknoloji şirketlerinin kullanıcıların yaşını doğrulaması gerekecek.

Sosyal medya ve video paylaşım platformlarının yeni hesap açılırken yaş kontrolü yapması, çevrim içi oyun platformlarının ise oyun indirilmeden önce kullanıcının yaşını doğrulaması planlanıyor.

Şirketlerin ayrıca çocukları bağımlılığa yöneltebilecek tasarım özelliklerinden kaçınması, zararlı içeriklerin kolay şekilde bildirilmesini sağlayan araçlar sunması ve etkili ebeveyn kontrol sistemleri oluşturması bekleniyor.

ŞİRKETLERE YENİ MALİ YÜKÜMLÜLÜK

AB Komisyonu taslağında teknoloji şirketlerine yönelik mali bir düzenleme de bulunuyor.

Platformların, düzenlemenin uygulanmasını ve denetlenmesini finanse etmek amacıyla bir denetim ücreti ödemesi öngörülüyor. Böylece çocukların dijital ortamda korunmasına yönelik denetim mekanizmasının finansmanının bir bölümünün teknoloji şirketlerinden karşılanması planlanıyor.

AMAÇ 27 ÜLKEDE ORTAK KURAL OLUŞTURMAK

AB’nin bu girişimi, üye ülkelerin çocukların sosyal medya kullanımına ilişkin birbirinden farklı ulusal düzenlemeler oluşturmasının önüne geçmeyi de amaçlıyor.

Avrupa’da bazı ülkeler şimdiden farklı yaş sınırları ve ebeveyn denetimi modelleri üzerinde çalışıyor. AB düzeyindeki ortak düzenleme ile 27 ülkede daha uyumlu bir sistem oluşturulması hedefleniyor.

“EU Kids Act” şu aşamada bir teklif niteliğinde. Avrupa Komisyonu’nun resmi önerisinin ardından düzenlemenin Avrupa Parlamentosu ve AB üyesi ülkeler tarafından müzakere edilmesi gerekecek.