Yargıtay’dan primle çalışanları ilgilendiren karar: Ödemeler tazminata dahil edilecek

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, satış hedeflerine bağlı olarak değişken tutarlarda ödenen primlerin kıdem tazminatı hesabında dikkate alınması gerektiğine hükmetti. Yüksek Mahkeme, primin her ay düzenli olarak ödenmemesinin bu ödemelerin tazminat hesabı dışında bırakılması için yeterli olmadığına karar verdi.

Prim sistemiyle çalışan milyonlarca kişiyi yakından ilgilendiren emsal nitelikte bir karar Yargıtay’dan geldi. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, satış hedeflerine göre değişen tutarlarda ödenen primlerin kıdem tazminatına esas giydirilmiş ücrete dahil edilmesi gerektiğine hükmetti.

Kararın temelini, çalışma koşullarındaki ihlaller nedeniyle iş sözleşmesini fesheden bir çalışanın açtığı dava oluşturdu.

İŞÇİ HAKLI FESİH İDDİASIYLA DAVA AÇTI

İşyerinde takım lideri olarak görev yapan çalışan, temel maaşının yanı sıra satış miktarına bağlı olarak prim aldığını, ayrıca yemek, yol ve özel sağlık sigortası gibi yan haklardan yararlandığını belirtti.

Çalışan, haftalık çalışma süresinin yasal sınırı aştığını, sayım, eğitim ve toplantılar nedeniyle de ek çalışmalar yaptığını ileri sürdü. Ödenmeyen fazla çalışma ücretleri bulunduğunu belirten işçi, satış hedeflerinin keyfi şekilde belirlendiğini ve prim almasının engellendiğini de iddia etti.

İşçi ayrıca eşit davranma yükümlülüğüne aykırı uygulamalar yapıldığını, kendisine ağır iş yükü verildiğini ve psikolojik taciz niteliğinde davranışlara maruz kaldığını savunarak iş sözleşmesini haklı nedenle feshetti.

Bunun üzerine kıdem tazminatı ve fazla çalışma ücretlerinin ödenmesi talebiyle İş Mahkemesi'ne başvurdu.

İŞVEREN: PRİM HEDEFE BAĞLIYDI

Davalı işveren ise çalışanın iş sözleşmesini haklı bir neden olmadan istifa ederek sona erdirdiğini savundu. İşveren, tüm işçilik alacaklarının eksiksiz ödendiğini ve satış primlerinin belirlenen hedeflere bağlı olduğunu ileri sürdü.

Çalışanın satış hedeflerini gerçekleştiremediği dönemler bulunduğunu belirten işveren, çalışma sisteminin denkleştirme esasına göre yürütüldüğünü ve yapılan fazla çalışmaların bordrolara yansıtılarak ödendiğini savunarak davanın reddini istedi.

İş Mahkemesi, puantaj kayıtlarının bulunduğu dönemleri bu belgeler üzerinden değerlendirdi ve çalışanın 19,5 saatlik ödenmemiş fazla çalışma ücretinin bulunduğunu tespit etti. Kayıt bulunmayan dönemler için ise tanık beyanları ve çalışanın talepleri dikkate alındı.

Mahkeme, fesih tarihinde ödenmemiş fazla çalışma ücretinin bulunması nedeniyle işçinin iş sözleşmesini haklı nedenle feshettiğine karar verdi. Kıdem tazminatı ve fazla çalışma ücreti talepleri de kısmen kabul edildi.

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI YERİNDE BULDU

İşverenin istinaf başvurusu üzerine dosyayı inceleyen Bölge Adliye Mahkemesi de çalışanın ödenmemiş fazla çalışma alacağının bulunduğu ve iş sözleşmesinin haklı nedenle feshedildiği yönündeki değerlendirmeyi yerinde buldu.

Ancak dosyada yer alan "ÇPS Bonus" adı altındaki prim ödemelerinin kıdem tazminatına esas ücrete dahil edilip edilmeyeceği tartışma konusu oldu.

Bölge Adliye Mahkemesi, söz konusu primlerin düzenli ve sürekli bir nitelik taşımadığı gerekçesiyle kıdem tazminatına esas giydirilmiş ücrete dahil edilmemesine karar verdi.

YARGITAY: PRİMLER DEĞİŞKEN OLSA DA HESABA KATILMALI

Davacı tarafın kararı temyiz etmesi üzerine dosya Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin önüne geldi.

Yüksek Mahkeme, kıdem tazminatının hesabında yalnızca temel ücretin değil, işçiye sağlanan ve para ile ölçülebilen menfaatlerin de dikkate alınması gerektiğini vurguladı.

Kararda; düzenli nitelik taşıyan primlerin yanı sıra yakacak, giyecek, kira, aydınlatma, servis ve yemek yardımı gibi ödemelerin de şartları oluştuğunda kıdem tazminatı hesabında değerlendirilmesi gerektiği hatırlatıldı.

Özel sağlık sigortası ve hayat sigortası için işveren tarafından yapılan ödemelerin de para ile ölçülebilen menfaat kapsamında bulunduğuna dikkat çekildi.

Yargıtay, satış rakamları veya başka kriterlere göre hesaplanan primlerin tutarlarının değişken olmasının, bu ödemelerin kıdem tazminatı hesabından çıkarılması için tek başına yeterli olmadığına karar verdi.

SON BİR YILDAKİ PRİMLERİN ORTALAMASI ALINACAK

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, somut olayda çalışanın belirli satış hedeflerine ulaştığı dönemlerde prim aldığına işaret etti. Mahkeme; işçinin iddiaları, işverenin beyanları, tanık anlatımları ve bordro kayıtlarının birlikte değerlendirilmesi sonucunda prim ödemelerinin varlığının ortaya konulduğunu belirtti.

Yüksek Mahkeme, kıdem tazminatına esas giydirilmiş ücret belirlenirken mevcut bordroların esas alınması ve çalışanın son bir yılda aldığı primlerin aylık ortalamasının hesaplanarak ücrete eklenmesi gerektiğine hükmetti.

Primlerin her ay aynı tutarda ödenmemesi veya yalnızca satış hedefinin gerçekleştirildiği dönemlerde hak kazanılması, primlerin tazminat hesabında dikkate alınmasına engel sayılmadı.