Trump’tan İran’a karşı ekonomik savaş ilanı: “Eşi benzeri görülmemiş”

ABD Başkanı Donald Trump, İran’a yönelik ekonomik ve finansal baskının kapsamını genişletecek yeni bir strateji açıkladı. Trump, İran’a anlaşma fırsatı verildiğini ancak Tahran’ın bu fırsatı değerlendirmediğini savunarak, ülkeye karşı şimdiye kadar benzeri görülmemiş ölçekte bir ekonomik operasyon başlatıldığını duyurdu.

Trump, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada İran’ın anlaşma konusunda kendisine sunulan fırsatı kullanmadığını belirterek, "Bu nedenle bugün, herhangi bir ülkeye karşı şimdiye kadar uygulanmış en ezici ekonomik operasyonu ilan ediyorum. Bu, eşi benzeri görülmemiş ölçekte ekonomik savaş ve izolasyon olacak." ifadelerini kullandı.

TRUMP’TAN İRAN’A DESTEK VEREN ÜLKELERE UYARI

ABD Başkanı, İran’a ekonomik veya finansal destek sağlayacak üçüncü ülkelerin de yaptırımlarla karşı karşıya kalacağını açıkladı.

Trump açıklamasında şu ifadeleri kullandı:

"Bugün ayrıca, finans kuruluşlarının, şirketlerin, havalimanlarının veya devlet kurumlarının İran'a herhangi bir tür can simidi sağlamasına izin veren herhangi bir ülkenin de muazzam ekonomik sonuçlarla karşı karşıya kalacağını ilan ediyorum. Petrol kaçakçılığı, swap hatları, nakit transferleri, döviz büroları, gemi sicilleri, paravan şirketler, bunların hepsinin derhal sonlandırılması gerekiyor. Kim olduğunuzu biliyorsunuz."

Trump ayrıca İran donanmasının yok edildiğini, hava kuvvetlerinin imha edildiğini ve askeri fabrikaların büyük ölçüde tahrip olduğunu ileri sürdü. İran ekonomisinin de ağır baskı altında bulunduğunu savunan Trump, ülkenin para biriminin değersiz hale geldiğini ve ekonomik yapının kırılgan durumda olduğunu iddia etti.

ABD Başkanı, İran’ı izole etmek ve etkisiz hale getirmek için müttefiklerin Washington yönetiminin yanında yer alması gerektiğini belirtti. Trump, yeni ekonomik önlemlerin İran’ın "dünya genelinde terör yayma kabiliyetlerini" felce uğratacağını öne sürdü.

ABD EKONOMİK BASKIYI ARTIRIYOR

Trump yönetiminin İran konusunda askeri seçenekler yerine ekonomik baskıyı daha da artırmaya yöneldiği değerlendirmeleri yapılıyor.

ABD basınında yer alan analizlerde, Washington’ın İran’dan petrol satın alan Çin gibi ülkelere yönelik yaptırımları genişletebileceği ve uluslararası finansal işlemlere ilişkin yeni kısıtlamalar getirebileceği belirtiliyor.

Ancak İran’ın uzun yıllardır uygulanan ABD yaptırımlarına karşı çeşitli yöntemler geliştirdiğine dikkat çekiliyor.

İRAN YAPTIRIMLARI AŞMAK İÇİN ALTERNATİF KANALLARA YÖNELDİ

İran, 1979’dan bu yana ABD yaptırımlarının hedefinde bulunuyor. Tahran yönetiminin yıllar içinde ekonomik baskıyı aşmak amacıyla Çin ve Rusya başta olmak üzere farklı ülkelere indirimli petrol satışı yaptığı belirtiliyor.

Çin’in İran’dan aldığı petrolün, ABD yaptırımlarının doğrudan hedefinde bulunmayan küçük rafinerilerde işlendiği ifade ediliyor. İran’ın petrol ihracatını sürdürebilmek amacıyla kaçakçılık ağlarını genişlettiği ve gölge filo olarak adlandırılan tanker ağlarından yararlandığı da aktarılıyor.

Tahran’ın petrol karşılığında mal takası yöntemine başvurarak sanayi sektörünü desteklediği, ithalat ve ticarette dolara olan bağımlılığını ise önemli ölçüde azalttığı belirtiliyor. Savaş ve ABD ablukasının ardından İran’ın petrolünün bir bölümünü kara ve demir yolu üzerinden taşımaya yöneldiği de ifade ediliyor.

"İRAN, ATEŞKES DÖNEMİNDEN FAYDALANDI"

İran’ın haziran ayında ABD ile imzalanan mutabakat zaptının ardından oluşan sakin dönemi ekonomik açıdan değerlendirdiği belirtiliyor.

Tahran’ın abluka başlamadan önce Hürmüz Boğazı dışında ihracata hazır petrol stokladığı, mutabakatın ardından yaklaşık 80 milyon varil petrol ihraç ederek depolama üzerindeki baskıyı azalttığı ifade ediliyor.

Yükselen petrol fiyatlarının da İran’ın bu yılki petrol gelirlerinin beklentilerin üzerine çıkmasına katkı sağladığı belirtiliyor.

Bu gelişmelerin, ABD’nin ekonomik baskısının İran’ı kısa sürede teslim olmaya zorlayacağı yönündeki beklentileri zayıflattığı değerlendiriliyor.

İran uzmanı Veli Nasr, Tahran’ın önündeki seçeneklerin tam teslimiyet ile mücadeleyi sürdürmek arasında şekillendiğini belirterek, "Onlar, daha iyi bir anlaşma elde etmenin tek yolunun, şimdiki bedelleri göze alıp küresel ekonomiyi ve Trump'ı köşeye sıkıştırmak olduğuna inanıyorlar." dedi.

60 GÜNLÜK SÜRE SONA ERDİ

ABD ile İran arasında savaşı sona erdirmek amacıyla 17 Haziran’da imzalanan mutabakat zaptında, taraflara nihai bir barış anlaşmasına ulaşmaları için 60 günlük süre tanınmıştı.

Mutabakat kapsamında İran’ın nükleer programı ve ABD yaptırımlarını da içeren daha kapsamlı bir anlaşma için müzakerelerin yürütülmesi planlanıyordu.

Ancak süreç, küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz ticareti açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nın kontrolü konusunda yaşanan anlaşmazlıklar nedeniyle sekteye uğradı.

60 günlük sürenin sona ermesinin ardından ABD yönetimi, geçici ateşkes anlaşmasının uzatılmayacağını açıkladı.