Tapu işlemlerinde “gerçek bedel” dönemi: Eksik beyana yüzde 100 ceza

Türkiye’de gayrimenkul piyasasında yılın ilk çeyreğine ilişkin veriler dikkat çekici bir tablo ortaya koydu. Satış adetlerinde gerileme yaşanmasına rağmen tapu harcı gelirlerinde belirgin artış kaydedildi. Uzmanlar, bu gelişmede “gerçek değer üzerinden beyan” uygulamasına yönelik denetimlerin etkili olduğunu belirtiyor.

Resmî verilere göre 2026 yılının ilk üç ayında ülke genelinde 628 bin 255 taşınmaz satışı gerçekleşti. Bu rakam, geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık yüzde 9,5’lik bir düşüşe işaret etti. Buna karşın tapu harcı gelirleri aynı dönemde yüzde 73,6 oranında artarak 51,8 milyar liraya ulaştı.

Sektör temsilcileri, gelirlerdeki bu yükselişin temel nedenlerinden birinin satış bedellerinin piyasa değerine daha yakın şekilde beyan edilmesi olduğunu ifade ediyor. Denetim mekanizmalarının güçlenmesiyle birlikte, düşük bedel gösterme uygulamalarının önemli ölçüde riskli hale geldiği vurgulanıyor.

Uzman değerlendirmelerine göre Gelir İdaresi başta olmak üzere ilgili kurumlar; banka transferleri, ekspertiz raporları ve ilan platformlarındaki verileri karşılaştırmalı olarak inceleyerek beyan edilen değerlerin piyasa gerçekleriyle uyumunu denetliyor.

Yetkililer, satış bedelinin düşük gösterilmesi halinde hem eksik tahsil edilen tapu harcının geriye dönük olarak talep edildiğini hem de yüzde 100 oranında vergi ziyaı cezası uygulandığını belirtiyor. Ayrıca gecikme faizi de devreye giriyor.

Açıklamalarda, tapu harcının alıcı ve satıcı tarafından ayrı ayrı ödendiği hatırlatılarak, eksik beyan durumunda her iki tarafın da sorumluluk altına girdiği ifade ediliyor. Buna karşın, hatalı beyanın bazı durumlarda “pişmanlık” hükümleri kapsamında düzeltilmesi halinde cezai yükümlülüğün hafifleyebileceği, yalnızca faiz ödemesiyle sürecin kapatılabileceği belirtiliyor.