Karadeniz’de alarm! Türkiye ticari gemiler için yeni güvenlik tedbirlerini devreye aldı

Rusya-Ukrayna savaşının deniz taşımacılığına sıçraması, Karadeniz’de ticari gemilerin güvenliğiyle ilgili endişeleri artırdı. Bloomberg’in kaynaklarına dayandırdığı haberine göre Türkiye, Karadeniz’e giriş yapmak isteyen bazı ticari gemilerin geçişinde kısıtlamalara gitmeye başladı.

Söz konusu uygulamanın özellikle Rusya’nın önemli petrol ve tahıl ihracat merkezlerinden Novorossiysk Limanı’na seyreden bazı gemileri etkilediği öne sürüldü. Güvenlik tedbirlerinin Ukrayna limanlarına yönelen bazı ticari gemileri de kapsayabileceği belirtildi.

ANKARA’DAN “GEÇİŞLER DEVAM EDİYOR” AÇIKLAMASI

Bloomberg’in haberinin ardından Reuters’a konuşan iki Türk hükümet yetkilisi, uygulamanın kapsamına ilişkin açıklama yaptı.

Yetkililer, Karadeniz’e yönelik ticari gemi geçişlerinin sürdüğünü ve herhangi bir genel geçiş durdurma kararının bulunmadığını bildirdi. Alınan önlemlerin ise artan güvenlik riskleri nedeniyle geçici olarak uygulandığını belirtti.

Ayrıntıları paylaşılmayan tedbirlerin belirli gemi ve seferlere yönelik olduğu değerlendiriliyor. Türk yetkililer, ticari geçişlerin Montrö Boğazlar Sözleşmesi çerçevesinde devam ettiğini vurguladı.

KARADENİZ’DE GEMİLERE YÖNELİK SALDIRILAR ARTTI

Türkiye’nin güvenlik tedbirlerini artırmasının arkasında Karadeniz’de son dönemde yaşanan saldırı trafiğindeki ciddi artış bulunuyor.

Reuters verilerine göre Ukrayna, yalnızca temmuz ayında limanlarda bulunan gemilere yönelik 35, denizdeki gemilere yönelik ise 22 saldırı kaydetti. Aynı dönemde 67 liman tesisinin de saldırıların hedefi olduğu bildirildi.

Karşılaştırıldığında, 2025 yılının tamamında gemilere yönelik kayda geçen saldırı sayısı 14 olarak açıklanmıştı.

Rusya da Ukrayna’nın Odesa başta olmak üzere liman ve ihracat altyapısına yönelik saldırılarını artırdı. Ukrayna ise Rus petrol ticaretinde kullanılan tankerler ile Novorossiysk çevresindeki enerji altyapısını hedef alan operasyonlarını yoğunlaştırdı.

Taraflar saldırıların askeri amaçlı hedeflere yönelik olduğunu savunuyor.

TÜRK GEMİLERİ DE SALDIRILARDAN ETKİLENDİ

Karadeniz’deki güvenlik sorunu Türkiye açısından doğrudan bir tehdide dönüşmüş durumda.

Türkiye, 4 Ağustos’ta Novorossiysk açıklarında Türk sahipli bir ticari geminin insansız hava aracı saldırısına uğramasının ardından hem Moskova’ya hem de Kiev’e çağrıda bulundu.

Saldırıda üç Türk mürettebatın ağır yaralandığı bildirildi. Ankara, sivil deniz taşımacılığının güvenliğinin korunması ve ticari gemilerin çatışmanın hedefi haline gelmemesi gerektiğini vurguladı.

Uluslararası Denizcilik Örgütü de temmuz ayında Karadeniz ve Azak Denizi’nde ticari gemilere yönelik saldırıların artmasından duyduğu endişeyi dile getirdi. Örgüt, denizcilerin tarafı olmadıkları bir savaşın kurbanı haline getirilmemesi çağrısında bulundu.

HAKAN FİDAN’DAN RUSYA VE UKRAYNA’YA MORATORYUM ÇAĞRISI

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Türkiye’nin Karadeniz’de artan güvenlik risklerine ilişkin endişelerini hem Rusya hem de Ukrayna tarafına ilettiğini açıkladı.

Fidan, taraflara Karadeniz’de ticari gemiler ve liman altyapısına yönelik saldırılar konusunda moratoryum ilan edilmesi çağrısında bulundu.

Ankara’nın önerisi, ticari deniz taşımacılığı ile liman altyapısının savaşın doğrudan hedefi olmaktan çıkarılmasını amaçlıyor.

Türkiye açısından konu yalnızca bölgesel güvenlikle sınırlı değil. Karadeniz’de artan saldırılar, ülkenin ticaret yolları, enerji güvenliği ve deniz taşımacılığı açısından da giderek daha kritik bir risk oluşturuyor.

NOVOROSSİYSK VE ODESA İÇİN KRİTİK GÜZERGAH

Karadeniz, küresel petrol ve tahıl ticaretinde stratejik öneme sahip.

Rusya dünyanın en büyük buğday ihracatçıları arasında yer alırken Ukrayna da küresel tarım ticaretinin önemli aktörlerinden biri. Odesa bölgesi, Ukrayna’nın tarımsal ürünlerinin deniz yoluyla dünya pazarlarına ulaştırılmasında başlıca merkez konumunda.

Novorossiysk ise Rus petrol ve tahıl ihracatının yanı sıra Kazakistan’dan çıkan petrolün küresel pazarlara taşınmasında kritik rol oynuyor.

Bölgede yaşanan saldırılar nedeniyle Novorossiysk ile Hazar Boru Hattı Konsorsiyumu’nun (CPC) terminalindeki yükleme faaliyetleri zaman zaman kesintiye uğradı.

CPC hattının Kazakistan’ın ham petrol ihracatının yaklaşık yüzde 80’ini taşıması, Karadeniz’deki güvenlik krizinin yalnızca bölgesel değil, küresel enerji piyasaları açısından da önem taşıdığını ortaya koyuyor.

SAVAŞ RİSKİ NAVLUN VE SİGORTA MALİYETLERİNİ ARTIRDI

Karadeniz’de yükselen güvenlik riski deniz taşımacılığının maliyetlerine de doğrudan yansımaya başladı.

Petrol tankerlerinin kiralama maliyetleri yalnızca bir hafta içinde günlük 200 bin doların biraz üzerindeki seviyelerden 300 bin doların üzerine çıktı.

Savaş riski nedeniyle alınan sigorta primlerinde de belirgin artış yaşandı. İki hafta önce gemi değerinin yaklaşık yüzde 1’i seviyesinde bulunan savaş riski sigorta primi, bazı Karadeniz limanı seferlerinde yüzde 2’ye kadar yükseldi.

Orandaki bu artış, özellikle yüksek değerli tanker ve ticari gemiler açısından tek bir seferde yüz binlerce dolarlık ilave maliyet yaratabiliyor.

Karadeniz’de saldırıların devam etmesi halinde artan sigorta, navlun ve güvenlik maliyetlerinin bölgedeki petrol, tahıl ve diğer emtia ticaretine daha fazla yansıması bekleniyor.