AYM’den nüfusu 2 binin altına düşen belediyeler için kritik karar

Anayasa Mahkemesi (AYM), nüfusu 2 binin altına gerileyen belediyelerin köye dönüştürülmesini öngören düzenlemeye yönelik iptal talebini reddetti. Karar, Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Cumhuriyet Halk Partisi (CHP), 2025 tarihli 7551 sayılı Kanun kapsamında 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 11. maddesinde yapılan değişikliğin Anayasa’ya aykırı olduğu gerekçesiyle Yüksek Mahkeme’ye başvurmuştu. Söz konusu düzenlemede, “Nüfusu 2 binin altına düşen belediyeler köye dönüştürülür.” hükmü yer alıyor.

Başvuruda, düzenlemenin kamu yararına hizmet etmediği, kırsal nüfus kaybını artırabileceği ve idari yapıların nüfus verilerine bağlı olarak ani değişimlere uğramasının hukuki belirlilik ilkesini zedelediği savunuldu.

AYM: ANAYASA’YA AYKIRILIK YOK

Başvuruyu değerlendiren AYM, söz konusu düzenlemeyi Anayasa’ya uygun bularak iptal istemini oy çokluğuyla reddetti.

Kararın gerekçesinde, belediyelerin kurulması ve tüzel kişiliklerinin kaldırılmasına ilişkin usullerin kanunla ya da Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle belirlenmesinin anayasal zorunluluk olduğuna dikkat çekildi. Bu kapsamda, "Bu itibarla kuralda Anayasa'nın 123. maddesine aykırı bir yön bulunmamaktadır." ifadesine yer verildi.

Mahkeme ayrıca, düzenleme kapsamında belediyelerin tüzel kişiliği kaldırılırken, mevcut yerel yönetim iradesinin seçim dönemi sonuna kadar korunduğunu belirtti. Kararda, dönüşüm sonrasında vatandaşların yeni idari yapı içinde seçme haklarını kullanmaya devam edebileceği belirtildi.

AYM, ilgili düzenlemenin usul ve esaslarının kanunda ayrıntılı şekilde yer aldığını belirterek, "Kuralın bu yönüyle kapsamının açık, net ve anlaşılır bir şekilde düzenlendiği sonucuna ulaşılmıştır." değerlendirmesinde bulundu.

Kararda, düzenlemenin kamu hizmetlerinin daha etkin ve verimli sunulmasını amaçladığı da ifade edildi. Bu çerçevede şu tespitlere yer verildi:

"Nüfusu 2 binin altına düşen belediyelerin köye dönüştürülmesinin usul ve esaslarının kanunda düzenlendiği ve belediyelerin tüzel kişiliğinin kaldırılmasının ilk mahalli idareler seçimlerinde uygulanmasının öngörüldüğü gözetildiğinde, kanun koyucunun takdir yetkisi kapsamında ihdas edildiği anlaşılan kuralın hukuk devleti ilkesi ile kamu tüzel kişiliğinin kanunla kaldırılması ve mahalli idarelerin özerkliği ilkeleriyle çelişen bir yönü bulunmadığı kanaatine varılmıştır. Anayasa Mahkemesi, açıklanan gerekçelerle kuralın Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin reddine karar vermiştir."