Zayıflama ilaçları ve protein çılgınlığı gıda sektörünü vurdu: Büyük hammadde krizi kapıda

Dünya genelinde yükselişe geçen yüksek proteinli beslenme trendi, gıda sektöründe önemli bir tedarik sorununu da beraberinde getirdi. Cipslerden dondurmalara, ekmeklerden atıştırmalık barlara kadar çok sayıda üründe kullanılan whey proteine olan talep rekor seviyelere ulaşırken, üretim kapasitesi artan ihtiyacı karşılamakta zorlanıyor.

FİYATLAR TARİHİ ZİRVEYE ÇIKTI

Peynir altı suyundan elde edilen whey protein konsantresi ve izolatı, son dönemde en çok talep gören gıda bileşenlerinden biri haline geldi. Sektör verilerine göre yüzde 80 protein içeren whey protein konsantresinin fiyatı ABD'de pound başına 13 doların üzerine çıkarak tarihi seviyeleri gördü.

Bu artışla birlikte ürünün fiyatı son bir yılda yaklaşık üç kat yükselmiş oldu. Daha yüksek protein oranına sahip whey protein izolatlarında da yaklaşık yüzde 50 oranında fiyat artışı yaşandı.

ÜRETİCİLER MALİYET BASKISIYLA KARŞI KARŞIYA

Artan hammadde maliyetleri, proteinli ürün üreten şirketlerin kâr marjlarını daraltıyor. Sektör temsilcileri, son yıllarda bu kadar hızlı ve öngörülemez fiyat artışlarıyla karşılaşmadıklarını belirtiyor.

Bazı üreticiler yalnızca yüksek maliyetlerle değil, yeterli miktarda whey proteine ulaşmakta da güçlük çekiyor. Üreticilerin önemli bir bölümü mevcut stokların uzun vadeli sözleşmeler kapsamında satıldığını ifade ediyor.

PROTEİNE OLAN TALEP NEDEN PATLADI?

Uzmanlara göre whey proteine yönelik talep artışının arkasında birden fazla neden bulunuyor. Sağlıklı yaşam trendleri, kas gelişimini destekleyen ürünlere ilginin yükselmesi ve zayıflama amaçlı kullanılan GLP-1 sınıfı ilaçların yaygınlaşması bunların başında geliyor.

Bu ilaçları kullanan tüketicilerin kas kaybını önlemek ve daha uzun süre tok kalmak için protein ağırlıklı ürünlere yönelmesi, gıda markalarının da ürünlerini yüksek proteinli hale getirmesine neden oluyor.

BİR DÖNEM ATIKTI, ŞİMDİ STRATEJİK HAMMADDE

Whey, peynir üretimi sırasında ortaya çıkan peynir altı suyundan elde ediliyor. Geçmişte ekonomik değeri oldukça düşük olan bu yan ürün, çoğu zaman hayvan yemi olarak kullanılıyor veya farklı alanlarda değerlendiriliyordu.

Ancak değişen tüketici alışkanlıklarıyla birlikte whey, bugün gıda sektörünün en değerli hammaddelerinden biri konumuna yükseldi. Sektör temsilcileri, artık üretilen peynir altı suyunun tamamının değerlendirildiğini belirtiyor.

ÜRETİM KAPASİTESİ TALEBE YETİŞEMİYOR

Whey protein üretimini artırmanın önündeki en büyük engel ise yüksek yatırım maliyetleri. Peynir altı suyunun yüksek proteinli konsantre ve izolatlara dönüştürülmesi için gelişmiş filtrasyon sistemleri ve büyük ölçekli kurutma tesisleri gerekiyor.

Bu altyapının kurulması milyonlarca dolarlık yatırım ve uzun bir zaman dilimi gerektirdiği için arz artışı talep hızına yetişemiyor.

SÜT DEVLERİ MİLYARLARCA DOLARLIK YATIRIM YAPIYOR

Artan talebi karşılamak amacıyla süt ve süt ürünleri sektöründe büyük yatırımlar devreye alınıyor. Uluslararası süt ürünleri sektöründe faaliyet gösteren şirketler, yeni işleme tesisleri kurmak ve mevcut kapasitelerini genişletmek için milyarlarca dolarlık bütçeler ayırıyor.

Sektör verilerine göre ABD’deki süt işleyicileri, süt bazlı protein üretimini artırmak amacıyla 2028 yılına kadar toplam 11 milyar dolarlık yatırım planlıyor.

TALEP ARTIŞI YATIRIMLARIN ÖNÜNDE GİDİYOR

Uzmanlar, yeni yatırımların devreye girmesine rağmen tüketici talebindeki büyümenin daha hızlı ilerlediğini belirtiyor. Bu nedenle önümüzdeki yıllarda da protein arzında sıkışıklık yaşanabileceği ve fiyatların yüksek seviyelerini koruyabileceği değerlendiriliyor.

ALTERNATİF PROTEİN KAYNAKLARI GÜNDEMDE

Whey protein fiyatlarındaki yükseliş, gıda şirketlerini farklı protein kaynaklarına yöneltiyor. Özellikle süt proteini izolatı gibi daha uygun maliyetli alternatiflerin kullanımının artabileceği belirtiliyor.

Ancak sektör temsilcileri, alternatif protein kaynaklarında da fiyatların yükselmeye başladığına dikkat çekiyor. Bu durum, proteinli ürün pazarındaki maliyet baskısının önümüzdeki dönemde daha geniş bir alana yayılabileceğine işaret ediyor.

RAF FİYATLARINA YANSIYABİLİR

Uzmanlara göre whey protein krizinin etkileri yalnızca üreticilerle sınırlı kalmayacak. Proteinli barlar, atıştırmalıklar, dondurmalar, içecekler ve fırın ürünlerinde kullanılan hammaddenin maliyetinin artması, önümüzdeki dönemde tüketici fiyatlarına da yansıyabilir.

Sektör, yükselen talep ile sınırlı arz arasındaki dengeyi sağlamaya çalışırken, proteinli ürün pazarında hem fiyat değişiklikleri hem de ürün içeriklerinde yeni düzenlemeler gündeme gelebilir.