Yüz binleri ilgilendiren IBAN düzenlemesi yolda: 50 bin kişi ceza aldı

Banka hesaplarının dolandırıcılık faaliyetlerinde kullanılması nedeniyle hakkında adli işlem başlatılan yüz binlerce kişi için yeni bir düzenleme hazırlanıyor. Konunun, 12. Yargı Paketi kapsamında Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunulması planlanıyor.

Göreve başlamasının ardından açıklama yapan Adalet Bakanı Akın Gürlek, IBAN mağdurlarına ilişkin yoğun mesaj aldığını belirterek, “IBAN mağdurları ile ilgili bana da mesaj geliyor. Sosyal medyada da sürekli gündemde tutuyorlar. İnşallah bunu 12. pakete koymayı düşünüyoruz” ifadelerini kullandı.

300 BİNE YAKLAŞAN DOSYA

Türk Ceza Kanunu’nun 158’inci maddesi kapsamında (nitelikli dolandırıcılık) yürütülen soruşturmalar çerçevesinde, banka hesaplarını dolandırıcılık faaliyetlerinde kullandırdığı iddia edilen kişi sayısının 300 bine yaklaştığı tahmin ediliyor. Dosyaların büyük bölümünü bilişim sistemleri kullanılarak işlenen dolandırıcılık suçları oluşturuyor.

Adalet Bakan Yardımcısı Niyazi Acar’ın 2025 yılı sonunda Meclis komisyonunda yaptığı bilgilendirmeye göre, bilişim sistemi yoluyla dolandırıcılık kapsamında açılan kamu davası sayısı 291 bin 379 olarak kayda geçti. Güncel rakamın ise 300 bini aştığı değerlendiriliyor.

Bu kapsamda yaklaşık 50 bin kişinin ceza aldığı, bir bölümünün halen cezaevinde bulunduğu belirtiliyor.

“BİLEREK” VE “BİLMEYEREK” AYRIMI

Yetkililer, her dosyanın ayrı ayrı değerlendirildiğini vurguluyor. Buna göre:

Hileyi bilerek ve menfaat temin ederek hesabını kullandıranlar doğrudan dolandırıcılıktan cezalandırılıyor.

Hileyi bilmeyen ancak maddi kazanç sağlayanlar için özel durum değerlendirmesi yapılıyor.

Hiçbir menfaat elde etmediği tespit edilenler hakkında ise beraat kararı verilebiliyor.

Niyazi Acar, konunun yargı sisteminde ciddi yoğunluğa yol açtığını belirterek, “Hesabını kullandıran hileyi biliyorsa yüzde 100 dolandırıcılıktan cezalandırılıyor. Hileyi bilmiyor ama menfaat temin ediyorsa özel durumuna bakılıyor. Hiçbir menfaat elde etmemişse beraate gidiliyor” değerlendirmesinde bulundu.

DAHA ÖNCE DE GÜNDEME GELMİŞTİ

Konu, 11. Yargı Paketi sürecinde de tartışmaya açılmıştı. Nitelikli dolandırıcılık suçlarının yargılamasının ağır ceza mahkemelerinden alınarak asliye ceza mahkemelerine devredilmesi ve bazı dosyaların uzlaşma kapsamına alınması seçenekleri gündeme gelmişti.

IBAN DOLANDIRICILIĞI NASIL İŞLİYOR?

Son yıllarda IBAN ve GSM hattı üzerinden yapılan dolandırıcılık vakalarında dikkat çekici artış yaşanıyor. 2025 yılında yapılan resmi açıklamalarda; kimlik avı (phishing), sahte internet siteleri, sosyal mühendislik, fidye yazılımları, kredi kartı ve bankacılık dolandırıcılığı, kripto para dolandırıcılığı, hesap ele geçirme ve yasadışı bahis gibi suç türlerinin öne çıktığı bildirildi.

Yetkililer, maddi kazanç vaadiyle kandırılan kişilerin banka ve ödeme hesaplarını üçüncü kişilere kullandırmalarının ağır cezai sonuçlara yol açtığına dikkat çekiyor.

Dolandırıcıların en sık kullandığı ifadeler arasında ise şu cümleler yer alıyor:

“Hesabım blokeli.”

“Sadece 1-2 gün kullanılacak.”

“Hesap senin ama sorumluluk bende.”

“Yaptığım iş yasal.”

“Yakalanan olmadı.”

Bu hesaplar üzerinden sahte ürün satışı, yatırım ve kripto para dolandırıcılığı, “acil para” ve “ödül kazandınız” senaryoları, yasadışı bahis, kara para aklama ve sahte iş ilanları gibi suçların işlendiği belirtiliyor.

ADANA’DA ÖRNEK OLAY

IBAN dolandırıcılığına ilişkin dikkat çeken örneklerden biri Adana’da yaşandı. 23 yaşındaki Özlem Develi, arkadaşının “Hesaplarım bloke oldu, kısa süreliğine IBAN’ını kullandırır mısın?” talebini kabul etti.

Hakkında açılan davalar sonucunda Develi’ye 4 yıl 5 ay hapis ve 149 bin 960 TL idari para cezası verildi. 20 davadan 11’inin ise halen sürdüğü öğrenildi.

VERGİ VE MASAK BOYUTU

IBAN kullandırmanın yalnızca hapis ve adli para cezası değil, vergi ve kara para mevzuatı açısından da sonuçları bulunuyor. 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun’un 15’inci maddesi kapsamında banka hesabını başkasına kullandıranlar hakkında rapor hazırlanarak Mali Suçları Araştırma Kurulu’na (MASAK) iletiliyor.

MASAK’ın değerlendirmesi sonrası Cumhuriyet Başsavcılığı’na suç duyurusunda bulunulabiliyor. Açılan davalar sonucunda altı aydan bir yıla kadar hapis ya da beş bin güne kadar adli para cezası uygulanabiliyor. Ayrıca haksız kazanç ve vergi yönünden de ek yaptırımlar söz konusu olabiliyor.

Yeminli Mali Müşavir Abdullah Tolu da yaptığı açıklamada, söz konusu suç kapsamında vergi müfettişlerince hazırlanan raporların MASAK’a iletildiğini ve sonrasında savcılığa suç duyurusunda bulunulabildiğini belirtti. Tolu, yargılama sonucunda hapis ya da adli para cezası verilebildiğini ifade etti.