Türkiye, servet artışında dünyada ilk üçte: Gelir adaletsizliği uçuruma dönüştü

Türkiye ekonomisinde son beş yıl, bir yanda servet patlaması yaşayan ultra zenginlerin, diğer yanda ise temel ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanan geniş kitlelerin keskin ayrımına sahne oldu. Knight Frank tarafından yayımlanan rapora göre, Türkiye'de 30 milyon dolar üzeri serveti olan kişi sayısı 4 bin 208'e ulaşarak küresel ölçekte bir rekora imza attı. Bu devasa servet artışı vergi adaletine yansımadı; Gelir İdaresi Başkanlığı verileri, her 100 liralık verginin sadece 15 lirasının holdingler ve finans kurumları tarafından ödendiğini, geri kalan 85 liranın ise dar gelirliden tahsil edildiğini ortaya koydu. Alım gücündeki sert düşüş ise simit ve çay hesabı ile gözler önüne serildi: 2021’de asgari ücretle bin 883 bardak çay içilebilirken, bugün bu sayı 935’e kadar geriledi.

ULTRA ZENGİN SAYISINDA REKOR ARTIŞ

Türkiye, son 5 yılda 30 milyon dolar üstü servete sahip kişi sayısını %93,5 artırarak Polonya ve Katar'ın ardından dünya genelinde üçüncü sıraya yerleşti. GİB verilerine göre holdingler toplam verginin sadece %15’ini karşılarken, KDV ve ÖTV gibi dolaylı vergilerle yükün %85’i düşük ve orta gelirli kesime yüklendi.

En zengin ile en yoksul kesim arasındaki gelir makasının 8 kata çıkmasıyla Türkiye, OECD ülkeleri arasında eşitsizliğin en yüksek olduğu ülkelerin zirvesine oturdu. Son 5 yılda bir bardak çayın fiyatı %1900, simidin fiyatı ise %700 arttı. Asgari ücretlinin çay ve hamburger üzerinden hesaplanan alım gücü yarı yarıya azaldı.

2021 yılında emekli ikramiyesiyle küçükbaş kurbanlık alınabilirken, 2026 yılında aynı ikramiyenin alım gücü sadece 5 kilo kıymaya eşdeğer hale geldi. 2016-2019 döneminde iş gücünün milli gelirden aldığı %36'lık pay, ekonomik dönüşümün ardından 2022 sonrası %30’un altına gerileyerek sermaye lehine değişti.