SGK Uzmanı İsa Karakaş uyardı: Bahşişi bildirmeyen işverenin asgari ücret desteği yanabilir

Sosyal Güvenlik Başuzmanı İsa Karakaş, özellikle restoran, kafe, otel ve turizm sektöründe çalışanları yakından ilgilendiren bahşiş ödemeleriyle ilgili önemli uyarılarda bulundu. Yargıtay kararlarına göre düzenli ve süreklilik gösteren bahşişlerin ücret kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini belirten Karakaş, bu ödemelerin SGK’ya bildirilmemesi halinde işverenlerin hem idari para cezasıyla karşılaşabileceğini hem de asgari ücret desteğini kaybedebileceğini söyledi.

Yargıtay’ın bahşiş ödemelerine ilişkin değerlendirmeleri, hizmet sektöründe çalışanların kıdem tazminatı ve fazla mesai hesaplamaları açısından da önem taşıyor. Düzenli olarak alınan bahşişlerin, şartların oluşması halinde ücretin bir parçası kabul edilerek kıdem tazminatı hesabına dahil edilmesi gerekiyor.

Fazla çalışma ücretinin hesabında ise garanti ücret ile bahşiş üzerinden elde edilen gelir farklı katsayılarla değerlendiriliyor. Buna göre garanti ücretin fazla mesai hesabında 1,5 katsayısıyla, bahşiş bölümünün ise 0,5 katsayısıyla hesaplanması öngörülüyor.

“BAHŞİŞLER ÜCRET NİTELİĞİNDE OLUP KIDEM TAZMİNATINA SAYILACAK”

Yargıtay kararının özellikle hizmet sektöründe çalışanlar açısından önemli sonuçlar doğurduğunu belirten Sosyal Güvenlik Başuzmanı ve Türkiye Gazetesi Yazarı İsa Karakaş, söz konusu kararla ilgili değerlendirmesinde, “Mezkur olayda yerel mahkemenin yapmış olduğu değerlendirmede kıdem tazminatının hesabında bahşişlere yer verilmedi. Bu kararı Yargıtay bozdu ve işçilere devamlı olarak ödenen bahşişlerin de aynen ücret gibi tazminat hesabında esas alınması gerektiğine hükmetti” ifadelerini kullandı.

Karakaş, böylece düzenli olarak ödenen bahşişlerin yalnızca ek bir ödeme olarak değil, koşullara göre çalışanın ücretinin bir unsuru olarak değerlendirilebileceğine dikkat çekti.

“BAHŞİŞLERİ SGK’YA BİLDİRİLMEYEN İŞLETMELERE 66 BİN LİRA CEZA”

Bahşişlerin SGK’ya bildirilmesinin işverenler açısından kritik olduğunu vurgulayan Karakaş, konuya ilişkin açıklamasında şu ifadeleri kullandı:

“Bahşişin SGK'ya bildirilmemesi halinde hem idari para cezası hem de asgari ücret desteği gibi teşviklerden mahrumiyet söz konusu olacak. Çünkü Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin kararlarına baktığımız zaman, işçilere ödenen bahşişlerin SGK priminden istisna olmadığını ve dolayısıyla primlerin hesabına dahil edilmesi gerektiğini anlıyoruz. Sigorta primine esas kazançlar hesaplanırken bahşişlerin de dahil edilerek SGK'ya bildirilmesi gerekiyor.

SGK'ya bildirilmezse ne olur? Örneğin 3 bin 400 lira tutarında bir bahşiş SGK'ya bildirilmediği takdirde, iş yerinde kaç işçi olursa olsun işletmenin faydalanmış olduğu asgari ücret desteğinin tamamını SGK iptal eder. Ödemiş olduğu asgari ücret desteğini de faiziyle birlikte geri alır. Ayrıca bahşiş kaç ay boyunca SGK'ya bildirilmemişse, her bir ay için 66 bin lirayı aşkın idari para cezası uygulanır. Kayıt teftişi de yapılırsa bu cezalar katbekat artacaktır.

Özetle, Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin vermiş olduğu karar işçilerin alacaklarıyla ve tazminatların hesabıyla ilgilidir. Bundan böyle eğer işçilere bahşiş ödeniyorsa ve bu devamlı nitelikteyse; örneğin lokantalarda, kafelerde, otellerde ve restoranlarda bahşişler işveren tarafından toplanıp işçilere dağıtıldığında, bunun aynı zamanda SGK'ya bildirilmesi tabii ki işverenlerin lehine olacaktır.”

FAZLA MESAİ HESABINDA BAHŞİŞ İÇİN FARKLI KATSAYI

Karakaş, düzenli bahşişlerin kıdem tazminatına dahil edilmesinin yanı sıra fazla mesai hesaplamalarında da dikkate alınacağını belirtti. Ancak bahşişlerin fazla çalışma hesabında garanti ücretle aynı katsayı üzerinden değerlendirilmeyeceğini ifade eden Karakaş, “Yargıtay 9. Hukuk Dairesi tarafından bahşişler; asıl maaş, yani garanti maaş gibi ücret sayıldığından devamlı olarak ödenen bahşişlerin de kıdem tazminatı hesabında esas alınması gerekmektedir. Yine mezkur karara göre, fazla mesai hesaplanırken normal ücretin yani maaşın 1,5 katının esas alınmasına hükmedilirken; bahşişle ilgili kısımda 1,5 katı değil, 0,5 ile çarpılarak daha hakkaniyetli bir karar verilmiştir” dedi.

“İŞÇİLERİN BAHŞİŞLERİ MAAŞA DAHİL EDİLDİĞİNDEN EMEKLİLİK MAAŞLARI YÜKSELECEK”

Bahşişlerin SGK’ya bildirilmesinin çalışanların sosyal güvenlik hakları bakımından da önem taşıdığını belirten Karakaş, düzenli bahşişlerin kayıt altına alınmasının emeklilik dönemindeki gelire de yansıyabileceğini söyledi.

Karakaş, “Bu kararla birlikte uygulamada bahşişlerin ücret sayılmayarak ücret bazlı kayıt dışılığın önüne geçilmesi hedeflenmektedir. Ayrıca işverenlerin bahşişleri SGK'ya bildirmemesi halinde bahsettiğimiz yüklü miktarda idari para cezaları ve teşviklerden mahrumiyet söz konusu olacağından, işverenlerin bunları bildirmesi lehlerine olacaktır. Bu bildirimle birlikte işçilerin bahşişleri de maaşa dahil edilip SGK'ya bildirilmiş olacağından, bu durum işçilerin emeklilikte maaşlarının da yükselmesini sağlayacaktır. Bu anlamda tekrar ifade etmek gerekirse, bu bir dönüm noktasıdır. Dolayısıyla artık bahşiş ne lütuf ne hediye ne de bir yardımdır. Doğrudan doğruya bir ücrettir, bir maaştır diyebiliriz” ifadelerini kullandı.

BAHŞİŞ ASGARİ ÜCRETİN ALTINDA KALIRSA NE OLACAK?

Bahşiş sistemiyle çalışanların ücretlerinin asgari ücretin altında kalamayacağını belirten Karakaş, işverenlerin SGK bildirimlerini de buna göre yapması gerektiğini ifade etti.

Karakaş, “Eğer işveren işçiyle sadece bahşiş üzerinden anlaşmışsa ve bu tutar asgari ücretin altında kalırsa, işverenin bunu asgari ücrete tamamlayarak SGK'ya bildirmesi gerekecektir. Bunun da altını çizmekte fayda var. Yargıtay'ın bu kararıyla birlikte bahşişin kıdem tazminatına dahil edilmesi ve fazla mesaiyle ilgili hesabı netlik kazanmıştır. Bunun için herhangi bir yasal düzenlemeye elbette ki gerek yoktur.

Yine bahşişlerin SGK'ya bildirilmesiyle ilgili yasal bir açıklık bulunmaktadır. Zira SGK'nın uygulama kanunu olan 5510 sayılı yasada SGK primine dahil edilmeyen ödemeler tek tek sayılmıştır. Bahşiş istisna sayılmadığından elbette ki SGK primine tabi olacaktır. Bu bağlamda, işverenlerin her ay işçilere verilen bahşişleri toplayıp işçilerin payına düşen kısmını ücretlerine ekleyerek SGK'ya bildirmeleri gerekmektedir” dedi.