Milyonlarca kadına devlet destekli emeklilik müjdesi: Primler hazineden ödenecek

Yeni teklifle birlikte ev kadınlarının en büyük engeli olan prim ödeme zorunluluğuna devlet eli değiyor. Teklifin 17. ve 35-36. maddeleri uyarınca, ev kadınlarının emeklilik ve sağlık primlerinin Hazine tarafından karşılanması öngörülüyor. Bağ-Kur (4/b) statüsünde sigortalı sayılacak olan ev kadınları, diledikleri takdirde ek prim ödeyerek emekli maaşlarını yükseltebilecek. Ayrıca, geçmişte sigortasız geçen yıllar için "borçlanma hakkı" getirilerek, evde geçen sürelerin emeklilik prim gün sayısına eklenmesi planlanıyor.

TÜİK VERİLERİ İHTİYACI DOĞRULUYOR

Sosyal Güvenlik Uzmanı İsa Karakaş’ın da dikkat çektiği üzere, teklifin gerekçesi TÜİK’in 2025 yılı Zaman Kullanımı Araştırması verileriyle destekleniyor. Araştırma, kadınların ev işi ve bakım faaliyetlerine günde ortalama 4 saat 3 dakika ayırdığını, erkeklerde ise bu sürenin sadece 58 dakika olduğunu ortaya koyuyor. Bu "görünmez emeğin" ekonomik özgürlüğü kısıtladığı tespitiyle, evdeki bakım ve temizlik hizmetleri artık resmen sigortalılık süresi olarak kabul edilecek.

EV İŞÇİLERİ İÇİN İŞ KANUNU GÜVENCESİ

Düzenleme, sadece ev kadınlarını değil, evlerde profesyonel olarak temizlik veya bakım hizmeti veren işçileri de yakından ilgilendiriyor. İş Kanunu’nun 4/e maddesinin iptaliyle, ev işçileri "işçi" statüsüne geçerek tam yasal korumaya kavuşacak.

TEKLİF İLE GELEN ÖNE ÇIKAN HAKLAR:

Kıdem Tazminatı ve İzin Hakkı: Ev işçileri için kıdem tazminatı ve yıllık izin hakkı yasal güvence altına alınacak.

Yazılı Sözleşme Zorunluluğu: 30 günden uzun süreli işlerde sözleşme yapılması zorunlu hale getirilerek keyfi işten çıkarmaların önüne geçilecek.

İş Sağlığı ve Güvenliği: Mobbing, şiddet ve taciz kesin bir dille yasaklanırken, işverenlere yüksekten düşme veya kimyasal maruziyet gibi risklere karşı koruyucu ekipman sağlama yükümlülüğü getirilecek.

Ücretsiz Sağlık Hizmeti: Ev emekçileri ve aileleri, prim ödemeksizin genel sağlık sigortasından yararlanabilecek.

Yaşlılık ve Malullük Aylığı: İş göremez hale gelenlere %70, başkasının bakımına muhtaç olanlara ise %80 oranında aylık bağlanacak. 55 yaş (kadın) ve 60 yaş (erkek) sonrası için emeklilik bağlama oranı %90’a kadar çıkabilecek.

BELEDİYELERE YENİ SORUMLULUKLAR

Teklif, yerel yönetimlere de yeni görevler yüklüyor. Büyükşehir ve ilçe belediyeleri; kreş, yaşlı bakımevi ve "mola evi" açmakla yükümlü olacak. Ayrıca sürekli bakım veren kişilere, maaş kesintisi olmadan yılda en az 30 gün "mola bakımı" ve izin hakkı tanımlanacak. Bakım verenler için psikolojik ve hukuki danışmanlık hizmetleri de ücretsiz olarak sunulacak.