Kilogramı 950 bin TL olan bitkiden servet kazanıyor: Altınla yarışan fiyatı ve faydalarıyla dikkat çekiyor

Hakkari’nin Yüksekova ilçesinde yaşayan 53 yaşındaki Kerim Erişmiş, öğretmen yeğeninin tavsiyesiyle başladığı safran üretiminde ekim alanını büyüttü. İki yıl önce market işletmeciliğini bırakarak tarıma yönelen 4 çocuk babası Erişmiş, Tarım ve Orman İl Müdürlüğünden aldığı safran soğanı desteğiyle başladığı üretimi 200 metrekareden 2 dönüme taşıdı.

Türkiye’de kilogram fiyatının 900 bin TL ile 950 bin TL arasında değiştiğini belirten Erişmiş, safranın yüksek değerli tarımsal ürünler arasında yer aldığını söyledi. Üretimin tüm aşamalarının büyük ölçüde elle yapılması ve çiçeklerden az miktarda ürün elde edilmesi, safranı yetiştirilmesi emek isteyen ürünlerden biri haline getiriyor.

ESNAFLIĞI BIRAKTI, SAFRAN ÜRETİMİNE YÖNELDİ

Yüksekova’da yaşayan Kerim Erişmiş, başlangıçta meyve ağaçları dikmek amacıyla tarla satın aldı. Ancak öğretmen yeğeninin yüksek katma değerli tarım ürünleri üzerine yaptığı araştırmalar ve safran üretimi önerisi, kararını değiştirdi.

İlk olarak Tarım ve Orman İl Müdürlüğünden temin ettiği 20 kilogram safran soğanıyla Yoncalık Mahallesi’nde 200 metrekarelik alanda deneme üretimine başlayan Erişmiş, ilk hasadın ardından ekim alanını genişletmeye karar verdi.

Bu yıl çocuklarının da desteğiyle 100 kilogram daha safran soğanı alan üretici, elindeki soğanlarla birlikte toplam 120 kilogramlık dikim materyalini 2 dönüm araziye ekti. Erişmiş, üretimi artırarak hem bölgedeki çiftçilere örnek olmayı hem de Yüksekova’nın tarımsal ürün çeşitliliğine katkı sağlamayı hedefliyor.

SAFRAN NEDEN BU KADAR PAHALI?

Safranın yüksek fiyatının arkasında üretim sürecinin zahmetli olması ve elde edilen ürün miktarının sınırlı kalması bulunuyor. Safran çiçeğinin içindeki kırmızı renkli tepecikler özenle toplanıyor ve kurutularak baharat olarak kullanılıyor. Hasat sırasında çiçeklerin tek tek işlenmesi gerektiği için üretimde yoğun insan emeğine ihtiyaç duyuluyor.

Erişmiş, üretim sürecinin büyük bölümünün elle gerçekleştirildiğini belirterek, “Bu bitkinin her şeyinden yararlanılıyor. Çiçeğinden, poleninden, safranından ve yumrusundan. O nedenle fiyatı çok yüksek” dedi.

Üretici, bir dönüm araziden yaklaşık 200-300 gram safran elde ettiklerini ifade etti. Bu miktar, safranın neden yüksek fiyatlı ürünler arasında gösterildiğini ortaya koyan önemli ayrıntılardan biri olarak öne çıkıyor.

SAFRANIN FAYDALARI NELERDİR?

Safran, yalnızca yemeklere renk ve aroma vermek için kullanılan bir baharat değil. İçeriğinde krokin, krosin ve safranal gibi araştırmalara konu olan bileşikler bulunuyor. Bu bileşikler, safranın antioksidan özellikleri ve ruh hali üzerindeki olası etkileri bakımından bilimsel çalışmalarda inceleniyor.

Ancak safranın sağlık üzerindeki etkilerine ilişkin araştırmaların sonuçları, her kullanım biçimi ve her kişi için aynı faydanın kesin olarak sağlandığı anlamına gelmiyor.

Antioksidan bileşikler içerir: Safranda bulunan bazı bileşikler, hücreleri oksidatif strese karşı korumayla ilişkili özellikleri nedeniyle araştırılıyor.

Ruh hali üzerine etkileri araştırılıyor: Bazı klinik çalışmalar safran özütünün depresif belirtiler ve kaygı üzerindeki olası etkilerini inceliyor. Bununla birlikte safran, doktor tarafından önerilen tedavilerin yerine kullanılmamalı.

Yemeklere aroma ve renk verir: Güçlü aroması ve sarı-altın rengi sayesinde az miktarda kullanıldığında bile yemeklerin lezzetini ve görünümünü değiştirebilir.

SAFRAN NERELERDE KULLANILIR?

Safranın kullanım alanı yalnızca baharatla sınırlı değil. Ürünün farklı bölümleri ve safrandan elde edilen bileşenler, çeşitli sektörlerde değerlendirilebiliyor.

Gıda sektöründe: Pilav, çorba, balık yemekleri, soslar ve bazı tatlılarda renk ve aroma vermek amacıyla kullanılıyor. Özellikle İspanyol mutfağındaki paella ve İran mutfağındaki safranlı pilav, baharatın bilinen kullanım örnekleri arasında bulunuyor.

Kozmetik sektöründe: Safran özütleri bazı kozmetik ürünlerin formüllerinde kullanılabiliyor. Ancak bir ürünün safran içermesi, tek başına cilt üzerinde belirli bir fayda sağlayacağını kanıtlamıyor.

Boya ve tekstil alanında: Safran, tarih boyunca doğal sarı tonlar elde etmek amacıyla kullanılmış bitkiler arasında yer alıyor.

İlaç ve takviye araştırmalarında: Safran bileşikleri, çeşitli biyolojik etkileri bakımından araştırılıyor. Bununla birlikte safranın her türlü hastalık için kanıtlanmış bir tedavi olduğu düşünülmemeli.

SAFRAN TÜKETİRKEN NELERE DİKKAT EDİLMELİ?

Safranın yemeklerde baharat olarak az miktarda kullanılmasıyla yoğun safran özütü veya takviyesi alınması aynı şey değil. Özellikle yüksek dozda tüketim, istenmeyen etkilere yol açabilir.

Hamilelerin, kronik hastalığı bulunanların ve düzenli ilaç kullananların safranı takviye amacıyla kullanmadan önce sağlık uzmanına danışması önem taşıyor. Safranın ilaçlarla etkileşimi ve yüksek dozların güvenliği konusunda dikkatli olunması gerekiyor.

Ayrıca kilogram fiyatının çok yüksek olması, piyasada ürünün saflığı ve kalitesi konusunda tüketicilerin dikkatli olmasını gerektiriyor. Satın alırken güvenilir satıcıların tercih edilmesi ve ürünün içeriğine ilişkin bilgilerin kontrol edilmesi öneriliyor.

“BU İŞİ YAPMAK İSTEYEN HERKESE YARDIMCI OLURUM”

Safran üretimini severek yaptığını belirten Kerim Erişmiş, ilk yıl 200 metrekarede başladığı üretimi bu yıl 2 dönüme çıkardığını söyledi.

Üretimin hassasiyet gerektirdiğini ve ekimden hasada kadar birçok aşamanın elle gerçekleştirildiğini anlatan Erişmiş, “Bu işi yapmak isteyen kim varsa yardımcı olurum. Güzel bir iş. Daha önce ilçe merkezinde esnaftım. Bıraktıktan sonra bu işe girdim. Çok zevkli bir iş. Bir çiçeği gördüğünde, kokusunu aldığında her şeyi unutuyorsun” ifadelerini kullandı.

Yüksekova’da safran üretiminin yaygınlaşmasını isteyen Erişmiş, ekim alanını genişleterek daha fazla ürün elde etmeyi ve bölgedeki üreticilere alternatif bir tarımsal faaliyet sunmayı amaçlıyor.