İran’da ekonomik gerilim büyüyor: Asıl savaş ekonomide yaşanıyor

İran, yalnızca dış politikada değil ekonomi cephesinde de ağır bir mücadele veriyor. ABD’nin Hürmüz Boğazı üzerindeki baskısı, petrol ihracatındaki sert düşüş ve savaşın mali etkileri Tahran yönetimini derin bir ekonomik krizin içine sürükledi. Temel gıda fiyatlarının hızla yükseldiği, işsizliğin arttığı ve İran para biriminin tarihi değer kaybı yaşadığı belirtilirken, hükümet halkı su, elektrik ve yakıt tasarrufuna çağırıyor. Uzmanlara göre İran yönetimi artık askeri hedeflerle iç istikrar arasında kritik bir tercih yapmak zorunda kalabilir.

Wall Street Journal’ın haberine göre ABD’nin uyguladığı deniz ablukası İran ekonomisi üzerinde ciddi baskı oluşturuyor. İran’ın petrol ihracatının büyük ölçüde yavaşladığı, depolama kapasitesinin dolması nedeniyle bazı petrol kuyularının kapatılmasının gündeme geldiği ifade ediliyor. Washington yönetiminin özellikle Hürmüz Boğazı üzerinden Tahran’a baskıyı artırdığı belirtilirken, İran’ın enerji gelirlerinde sert düşüş yaşandığı kaydediliyor.

Trump’tan Türkiye’ye İbrahim Anlaşmaları baskısı: İmzalamazlarsa İran’la anlaşma olmayabilir

PETROL GELİRLERİ DÜŞTÜ, İŞSİZLİK ARTTI

Ekonomik baskının yalnızca enerji sektörüyle sınırlı kalmadığı vurgulanıyor. Kritik sektörlerde üretimin zarar gördüğü ve 1 milyondan fazla kişinin işsiz kaldığı ifade edilirken, İran para biriminin de rekor seviyede değer kaybettiği belirtiliyor.

Özellikle pirinç, et, ekmek ve peynir gibi temel tüketim ürünlerinde son haftalarda dikkat çekici fiyat artışları yaşandığı aktarılıyor. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ekonomik gerilemenin artık kritik noktaya ulaştığını söyledi. Pezeşkiyan, “Asıl savaş ekonomik alanda yaşanıyor. Başarısız olursanız ülke başarısız olur” ifadelerini kullandı.

İran yönetiminin artık ekonomik krizi daha açık şekilde dile getirmeye başladığı yorumları yapılıyor. İranlı yetkililer son dönemde halka sık sık enerji ve su tasarrufu çağrıları yapıyor.

Devlet medyasında elektrik, su ve yakıt kullanımının azaltılması yönünde mesajlar yayımlanırken, kamu kurumlarına tasarruf ekipmanları kurulması talimatı verildiği açıklandı. İran hükümet sözcüsü Fatemeh Mohajerani ise halkın satın alma gücünü korumak için sübvansiyon kuponlarının artırılmasının değerlendirildiğini duyurdu.

GIDA FİYATLARI EL YAKIYOR

Ekonomik baskının günlük yaşam üzerindeki etkisi giderek ağırlaşıyor. Tahran’da yaşayan vatandaşlar, temel gıda ürünlerinin fiyatlarının birkaç hafta içinde iki katına yaklaştığını ifade ediyor. Örneğin yaklaşık yarım kilo Lighvan peynirinin fiyatının mart ayında 450 bin tümen seviyesindeyken bugün 800 bin tümene çıktığı belirtiliyor. Vatandaşların ertesi gün aynı ürünü hangi fiyata alacağını öngöremediği ifade ediliyor.

Bourse & Bazaar Foundation yöneticisi Esfandyar Batmanghelidj, İran ekonomisinin daha sert bir kırılma sürecine girdiğini söyledi. Batmanghelidj, mevcut ekonomik gidişatın toparlanmasının son derece zor olabileceğini ifade etti. Capital Economics araştırmacıları ise İran’ın erişilebilir döviz rezervlerinin savaş öncesi ithalatı yalnızca üç ay finanse edebileceğini hesapladı. Haberde, İran yönetiminin yılın başında ekonomik kriz nedeniyle büyük protestolarla karşı karşıya kaldığı hatırlatıldı. Uzmanlar, petrol gelirlerinin düşük kalmaya devam etmesi halinde ülkede yeni protesto dalgalarının yaşanabileceği uyarısında bulunuyor. Analistlere göre İran yönetimi önümüzdeki süreçte askeri hedefler ile iç istikrar arasında kritik tercihler yapmak zorunda kalabilir.