Hürmüz'den mutfağa zam yolda: İran ihracatı durdurdu, fıstık fiyatları ateş püskürüyor

Orta Doğu’da tırmanan askeri tansiyon ve Hürmüz Boğazı’ndaki lojistik tıkanıklık, küresel emtia piyasalarında yarattığı sarsıntıyı mutfaklara taşıdı. Uzmanlar, fıstık, safran ve kuru üzüm gibi temel hammaddelerin tedarikinde yaşanan aksamaların devam etmesi durumunda, Körfez bölgesinde bir dilim baklavanın fiyatında %20’ye varan artış yaşanabileceği konusunda uyarıyor.

TEDARİK ZİNCİRİNDE "HAMMADDE" KRİZİ

Bölgedeki askeri hareketlilik, baklava üretiminde kullanılan malzemelerin maliyetlerini doğrudan yükseltiyor. Dubai, Şarika, Acman ve Abu Dabi’de şubeleri bulunan ünlü tatlı üreticisi Saif, hammadde piyasasındaki krizi şu sözlerle özetledi: "Ramazan ve Kurban Bayramı öncesi stoklarımız sayesinde zamları rafa şimdilik yansıtmadık. Ancak İran menşeli 'kal' fıstığın fiyatı, güzergahlardaki aksamalar nedeniyle %15 arttı. Spekülatif hareketlerle kuru üzüm ve safran fiyatları da yukarı çekiliyor. Şu an için Türk Antep fıstığı ve Suriye Halep fıstığı piyasayı dengeliyor."

İRAN’IN KÖRFEZ'E FISTIK İHRACATI DURDU

İran Fıstığı Derneği Başkanı Behruz Ağa, bölgedeki askeri operasyonların başladığı Şubat ayından bu yana Birleşik Arap Emirlikleri'ne (BAE) fıstık sevkiyatının tamamen durduğunu açıkladı. Normal şartlarda üç aylık periyotlarda BAE’ye 4 ile 6 bin ton arasında fıstık gönderen İran, Şubat-Mayıs döneminde ihracatı sıfırladı. BAE’nin 2024 yılında İran’dan 15 bin ton fıstık ithal ettiği göz önüne alındığında, bu durumun Körfez pazarının kalıcı olarak Türk ve Suriye fıstığına yönelmesine yol açabileceği belirtiliyor.

GÜBRE FİYATLARINDA %80'LİK ARTIŞ

Hürmüz Boğazı’ndaki kriz, sadece lüks tüketimi değil, küresel tarımın temelini de sarsıyor. Birleşmiş Milletler verilerine göre, dünya gübre ticaretinin yaklaşık üçte biri bu boğaz üzerinden gerçekleşiyor. Gübre devi Yara’nın CEO'su, lojistik aksamaların tarımsal rekolteyi düşüreceğini ve gıda güvenliğini tehdit edeceğini vurguladı. Krizin başından bu yana küresel gübre fiyatlarının %80 oranında artması, fıstık ağaçlarının bakımından hasada kadar tüm gıda zincirinde maliyetleri yukarı çekmeye devam ediyor.