Enerji piyasalarında dalgalanma sürüyor: Petrol, gaz ve kömürde rekor sıçrayış

28 Şubat'ta başlayan saldırılar öncesinde 72,48 dolar seviyesinde olan Brent petrol, 14 Mart itibarıyla 103,14 dolara ulaştı. 2 Mart'ta %7,26 ile son yılların en güçlü günlük artışını kaydeden piyasa, İran lideri Ali Hamaney'in ölümü ve Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapanmasıyla kontrolünü kaybetti. Trump'ın "Donanmamız tankerlere refakat edecek" vaatlerine rağmen, sigorta şirketlerinin poliçeleri askıya alması ve bölgedeki tanker trafiğinin durması fiyatları 100 doların üzerinde kalıcı hale getirdi.

Dünyanın en büyük sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ihracatçısı Katar’ın Ras Laffan tesislerinde üretimi durdurması, Avrupa’da şok etkisi yarattı. Küresel LNG arzının beşte birini riske atan bu gelişme sonrası, Avrupa referans fiyatı olan Hollanda merkezli TTF’te fiyatlar megavatsaat başına 31,9 avrodan 50,1 avroya fırladı. %57’lik bu artış, kıtada enerji yoğun endüstrilerin üretim kapasitelerini düşürmesine neden oldu.

Gaz ve petroldeki arz sıkıntısı, enerji santrallerini yeniden kömüre yöneltince Asya referanslı Newcastle kömürü de rekor kırdı. 27 Şubat’ta 118,5 dolar olan ton fiyatı, iki haftada %15,8 artarak 137,3 dolara yükseldi. Enerjinin her kalemindeki bu eş zamanlı yükseliş, küresel enflasyonun %3 barajını aşacağına dair AB Komisyonu uyarılarını haklı çıkardı.

PİYASANIN "KARA DURAKLARI"

Piyasadaki en sert dalgalanma 10 Mart'ta yaşandı. ABD basınında yer alan "İran Hürmüz Boğazı'na mayın döşedi" haberleri ve ardından gelen yalanlamalar, petrolün bir günde %11 düşüp sonra tekrar %28 fırlamasına neden oldu. Trump'ın "Planlanan takvimin ilerisindeyiz" açıklaması piyasayı sakinleştirmeye yetmedi; zira Suudi Arabistan'daki Prens Sultan Üssü'nde 5 ABD yakıt ikmal uçağının vurulması, askeri lojistiğin de risk altında olduğunu kanıtladı.

ABD ekonomisinin %0,7 ile beklentilerin çok altında büyümesi ve enerji fiyatlarının bu denli yükselmesi, dünya ekonomisini "stagflasyon" (durgunluk içinde enflasyon) girdabına soktu. Trump'ın Hark Adası'ndaki petrol tesislerini "şimdilik" vurmamış olması tek teselli kaynağı olsa da, Hürmüz'ün kapalı kaldığı her gün küresel maliyetlerin katlanarak artacağı öngörülüyor.