Emeklilikte “son 7 yıl” detayı: SSK ve Bağ-Kur’lular dikkat

Emekli aylığının tutarında prim gün sayısının yanı sıra çalışma hayatı boyunca Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) bildirilen kazançlar ve sigortalılık statüsü etkili oluyor. SSK ve Bağ-Kur kapsamında çalışması bulunanların hangi statüden emekli olacağının belirlenmesinde ise sigorta başlangıç tarihine göre farklı kurallar uygulanıyor. Özellikle son 2 bin 520 günlük prim dağılımı bazı sigortalılar açısından emeklilik statüsünü değiştirebiliyor.

EMEKLİ MAAŞI NASIL HESAPLANIYOR?

Emekli aylığının hesaplanmasında sigortalının çalışma hayatı boyunca SGK’ya bildirilen prime esas kazançları dikkate alınıyor. Aylığın belirlenmesinde prime esas kazancın yanı sıra aylık bağlama oranı da kullanılıyor.

Bu nedenle SGK’ya bildirilen kazançların seviyesi, emeklilikte alınacak aylık üzerinde doğrudan etkili olabiliyor.

Aylık bağlama oranı ise sigortalının malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları kapsamında ödediği toplam prim gününe göre hesaplanıyor. Her 360 günlük prim için yüzde 2 oranı uygulanırken, hesaplamalarda enflasyon ve büyüme verileri de dikkate alınıyor.

EMEKLİLİK HESABINDA ÜÇ FARKLI DÖNEM

Türkiye’de emekli aylığının hesaplanmasında çalışma dönemleri arasında farklılık bulunuyor. Mevzuatta yıllar içinde yapılan değişiklikler nedeniyle 2000 öncesi, 2000-2008 arası ve 2008 sonrası çalışmalar farklı hesaplama yöntemlerine tabi tutuluyor.

1999 ve öncesinde aylık bağlama oranı prim ödeme gün sayısına göre yüzde 60 ile yüzde 76 arasında değişiyordu.

1999’da yapılan düzenlemenin ardından aylık bağlama oranı yüzde 35 olarak belirlenirken, takip eden her yıl için yüzde 2 artış uygulanmaya başlandı. Böylece 2008’e kadar aylık bağlama oranları yüzde 50 seviyelerine kadar geriledi.

Çalışma hayatının farklı dönemlerinde uygulanan bu oranlar, bağlanacak emekli aylığının tutarında da farklılıklara yol açabiliyor.

EMEKLİLİKTE SON 7 YIL NEDEN ÖNEMLİ?

Birden fazla sigortalılık statüsünde çalışanların hangi kapsamda emekli olacağının belirlenmesinde, belirli sigortalılar için son 7 yıllık fiili hizmet süresi dikkate alınıyor. Bu süre 2 bin 520 güne karşılık geliyor.

Bu dönemde SSK veya Bağ-Kur statülerinden hangisinde daha fazla prim ödendiği, emekliliğin hangi statü üzerinden gerçekleşeceğini belirleyebiliyor.

Burada “son 7 yıl” ifadesi takvim yılı olarak değil, prim ödenmiş son 2 bin 520 gün üzerinden değerlendiriliyor.

3,5 YIL HESABI NEREDEN GELİYOR?

Son 2 bin 520 günlük prim süresinin yarısı 1.260 güne karşılık geliyor. Bir statüde 1.261 gün prim bulunması, o statünün son 2 bin 520 gün içinde ağırlık kazanması anlamına geliyor.

Dolayısıyla SSK ve Bağ-Kur kapsamında çalışması bulunan sigortalılarda “son 3,5 yıl” olarak bilinen 1.261 günlük süre, hangi statünün ağırlıkta olduğunun belirlenmesinde önem taşıyor.

Bu durum, özellikle SSK ve Bağ-Kur arasında geçiş yapan ve emeklilik tarihine yaklaşan sigortalıların prim dağılımını yakından takip etmesini gerektiriyor.

1 EKİM 2008 SONRASI İÇİN HESAP DEĞİŞİYOR

İlk kez 1 Ekim 2008 ve sonrasında sigortalı olanlarda ise emeklilik statüsünün belirlenmesinde son 7 yıllık süre esas alınmıyor.

Bu gruptaki sigortalılar için çalışma hayatının tamamında hangi statü kapsamında daha fazla prim ödendiğine bakılıyor. Emeklilik statüsü de toplam prim dağılımına göre belirleniyor.

SSK VE BAĞ-KUR’DA PRİM ŞARTLARI FARKLI

Emeklilik için gerekli prim gün sayısı, sigortalının ilk işe giriş tarihi ve tabi olduğu statüye göre değişiyor.

Belirli dönemlerde SSK kapsamında emeklilik için 7 bin 200 gün, Bağ-Kur kapsamında ise 9 bin gün prim şartı uygulanıyor. Bu nedenle hem SSK hem de Bağ-Kur geçmişi bulunan kişilerin emeklilik planlamasında yalnızca toplam prim gününü değil, primlerin hangi statü kapsamında ödendiğini ve ilk sigortalılık tarihini de dikkate alması gerekiyor.