Çıraklık sigortası için kritik karar: Yargıtay dosyayı geri çevirdi

Yargıtay, çıraklık ve staj dönemlerinin emeklilik hesabına dahil edilmesine ilişkin tartışmalı bir dosyada, yerel mahkeme kararını “eksik inceleme” gerekçesiyle bozdu. Karar, sigortalılık statüsünün hangi koşullarda oluşacağına dair önemli bir içtihat niteliği taşıyor.

1987–1989 yılları arasında 16 yaşındayken Makine ve Kimya Endüstrisi bünyesinde çırak olarak çalışan bir kişi, bu dönemde geçen sürelerin uzun vadeli sigorta kapsamına alınarak emeklilik hesabına eklenmesi talebiyle iş mahkemesinde dava açtı. Davacı, çalışma ilişkisinin fiilen üretim temelli olduğunu ve bu nedenle sigortalılık kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini savundu.

İlk derece mahkemesi, söz konusu dönemde yapılan işin yalnızca mesleki eğitim niteliği taşımadığını, üretim sürecine aktif katılım bulunduğunu değerlendirerek talebi kabul etti. Bölge adliye mahkemesi de bu kararı yerinde buldu.

Dosya temyiz incelemesinde ise Yargıtay 10. Hukuk Dairesi’nin gündemine geldi. Yüksek Mahkeme, sosyal güvenlik hakkının anayasal güvence altında olduğuna dikkat çekerek, hizmet tespiti davalarında delillerin son derece titiz biçimde değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

Kararda, 506 sayılı mülga Sosyal Sigortalar Kanunu kapsamında çıraklık döneminde bazı sigorta kollarının uygulanmadığı hatırlatıldı. Ayrıca çıraklık ilişkisinin temel amacının “üretim” değil “meslek öğretimi” olduğu ifade edilerek, bu ayrımın belirleyici olduğu belirtildi.

Yargıtay’a göre, çıraklık sözleşmesinde eğitim boyutu geri planda kalıp fiili üretim faaliyeti öne çıkıyorsa, bu durumda ilişkinin klasik anlamda çıraklık olarak değerlendirilemeyeceği iddia edilebilir. Ancak bu tespitin yapılabilmesi için somut olguların ayrıntılı biçimde incelenmesi gerektiği de kararda özellikle vurgulandı.

Yüksek Mahkeme, bu yönleriyle yerel mahkeme kararının yeterli araştırmaya dayanmadığı sonucuna vararak hükmü bozdu ve dosyanın yeniden değerlendirilmek üzere geri gönderilmesine karar verdi.