Bu mesleklerde çalışanlar daha erken emekli oluyor! İşte yıpranma payı listesi

Ağır, tehlikeli ve yıpratıcı işlerde çalışan milyonlarca sigortalı için erken emeklilik imkanı sağlayan “Fiili Hizmet Süresi Zammı” uygulaması yeniden gündemde. Kamuoyunda “yıpranma payı” olarak bilinen sistem, bazı meslek gruplarına hem ek prim günü hem de yaş indirimi avantajı sunuyor.

YIPRANMA PAYI NASIL İŞLİYOR?

Sosyal güvenlik mevzuatına göre yıpranma payı; fiziksel ve psikolojik açıdan yüksek risk taşıyan işlerde çalışan sigortalılar için uygulanıyor. Sistem kapsamında çalışanların prim günlerine ilave süre eklenirken, kazanılan bu sürelerin bir bölümü emeklilik yaş haddinden düşülüyor.

Böylece çalışanlar hem daha hızlı prim biriktiriyor hem de daha erken yaşta emekli olma hakkı elde ediyor.

MESLEĞE GÖRE EK PRİM GÜNÜ VERİLİYOR

Fiili hizmet süresi zammı kapsamında verilen ek süreler meslek grubuna göre değişiyor. Sağlık çalışanlarına her 360 günlük çalışma için 60 gün ek prim verilirken, demir-çelik işçilerine 90 gün ilave ediliyor.

Yer altında çalışan maden işçileri ise en yüksek avantajdan yararlanıyor. Bu çalışanlara her 360 gün için tam 180 gün ek süre tanınıyor. Böylece bir yıllık çalışma süresi, prim hesabında 1,5 yıl olarak değerlendiriliyor.

ERKEN EMEKLİLİK HAKKI OLAN MESLEKLER

Yıpranma payından yararlanabilen başlıca meslek grupları şöyle sıralanıyor:

• Yer altı maden işçileri
• Polis, asker, MİT personeli ve infaz koruma memurları
• Doktor, hemşire, ebe ve sağlık çalışanları
• Basın kartı sahibi gazeteciler
• Demir-çelik, döküm, çimento ve cam sanayi çalışanları
• İtfaiyeciler ve sahil güvenlik personeli
• Radyoaktif işlerde görev yapan çalışanlar

EN BÜYÜK AVANTAJ MADENCİLERE

Mevzuata göre yer altında çalışan madencilerin kazandığı yıpranma günlerinin tamamı doğrudan emeklilik yaşından düşülüyor. Üstelik bu uygulamada üst sınır bulunmuyor.

Örneğin yer altında 15 yıl çalışan bir maden işçisi, 2 bin 700 günlük ek süre kazanarak emeklilik yaşını yaklaşık 7,5 yıl öne çekebiliyor.

SAĞLIKÇI VE GAZETECİLER İÇİN FARKLI HESAPLAMA

Sağlık çalışanları, gazeteciler ve itfaiyeciler için ise farklı bir sistem uygulanıyor. Bu mesleklerde kazanılan ek prim günlerinin yalnızca yarısı emeklilik yaşından indiriliyor.

Ayrıca yaş indirimi için üst sınır 3 yıl ile sınırlandırılıyor. Sisteme dahil olabilmek için sağlık çalışanları, gazeteciler ve itfaiyecilerin en az 10 yıl fiilen görev yapması gerekiyor.

MASA BAŞI ÇALIŞANLAR KAPSAM DIŞI

Yıpranma hakkıyla ilgili en önemli kriterlerden biri de çalışmanın fiilen riskli alanda yapılması. Aynı iş yerinde görev yapan herkes bu haktan yararlanamıyor.

Örneğin demir-çelik fabrikasında üretim hattında çalışan işçiler yıpranma payı alabilirken, idari ofislerde veya muhasebe biriminde masa başında çalışan personel kapsam dışında tutuluyor.

SGK KAYITLARI DÜZENLİ KONTROL EDİLMELİ

Uzmanlar, erken emeklilik planı yapan çalışanların SGK hizmet dökümlerini ve meslek kodlarını düzenli olarak kontrol etmesi gerektiğine dikkat çekiyor.

Özellikle yıpranma payına esas bildirimin doğru yapılmaması durumunda çalışanların önemli hak kayıpları yaşayabileceği belirtiliyor.