2026 Nobel Fizik Ödülü Francis Halzen'in oldu

Maddeyle neredeyse hiç etkileşime girmeyen ve kütlesi yok denecek kadar az olan nötrinolar, bilim dünyasında "hayalet parçacıklar" olarak biliniyor. Evrenin en çalkantılı ve enerjik bölgelerinden yola çıkan bu parçacıklar Dünya'ya kadar ulaşıyor. Wisconsin-Madison Üniversitesi'nde görev yapan Prof. Dr. Francis Halzen, yakalanması son derece zor olan bu parçacıkları tespit etmek için Antarktika'daki devasa buz tabakasını dünyanın en büyük dedektörüne dönüştürme fikrine öncülük etti.

Halzen'in baş araştırmacılığını yürüttüğü IceCube Nötrino Gözlemevi, Güney Kutbu'ndaki Amundsen-Scott İstasyonu'nda bulunuyor. Gözlemevi, buzun 1,5 ile 2,5 kilometre derinliğine yerleştirilen binlerce hassas optik sensörden oluşuyor. Yıllar süren zorlu inşaat sürecinin ardından 2010'da tam kapasiteyle çalışmaya başlayan gözlemevi, 2013'te Samanyolu Galaksisi'nin dışından gelen yüksek enerjili kozmik nötrinoları ilk kez net biçimde tespit etti. Bu keşif, nötrino astronomisinde yeni bir dönemin kapısını araladı. Süper kütleli karadelikler, nötron yıldızları ve süpernova patlamaları gibi evrenin en uç olaylarının haritalandırılmasında ve kozmik ışınların kökeninin anlaşılmasında çığır açan bir adım olarak değerlendirildi.

Akademi yaptığı açıklamada, Halzen'in geliştirdiği gözlem yönteminin ve liderliğini yaptığı IceCube projesinin insanlığın derin uzaya bakışını kökten değiştirdiğini vurguladı. Komite, yüksek enerjili nötrino astronomisinin temelinin atılmasında Halzen'in kişisel vizyonunun, cesur mühendislik yaklaşımının ve kararlılığının belirleyici rol oynadığını belirtti.

2026 Nobel Tıp Ödülü'nü kazananlar belli oldu