Sel anında ve sonrasında ne yapılmalı? Hayat kurtaran önlemler

Ani ve şiddetli yağışlar, kısa sürede sel ve su baskınlarına neden olarak can ve mal güvenliğini tehdit edebiliyor. Özellikle dere yatakları, alçak bölgeler ve altyapısı yetersiz yerleşim alanlarında su seviyesi hızla yükselebiliyor. Sel sırasında yanlış bir karar, saniyeler içinde hayati tehlikeye dönüşebilir. Bu nedenle afet öncesinde hazırlıklı olmak, tehlike anında güvenli bölgeye geçmek ve sel sonrasında görünmeyen risklere karşı tedbirli davranmak gerekiyor.

Peki, sel uyarısı verildiğinde ne yapılmalı, sel sularından nasıl korunulmalı ve su baskını sonrasında nelere dikkat edilmeli? İşte adım adım alınması gereken önlemler.

SEL UYARISI VERİLDİĞİNDE NE YAPILMALI?

Sel veya su baskını uyarısı yapıldığında vakit kaybetmeden yetkililerin yönlendirmeleri takip edilmeli ve güvenli, yüksek bir bölgeye geçilmeli. Dere yatakları, nehir kenarları, vadiler, alt geçitler ve çukur alanlar suyun hızla birikebileceği tehlikeli noktalar arasında bulunuyor.

Binadan ayrılmak güvenliyse elektrikli cihazların fişleri çekilebilir, elektrik sigortası ve doğal gaz vanası yalnızca güvenli biçimde ulaşılabiliyorsa kapatılmalı. Su yükselmeye başlamışsa bu işlemleri yapmak için zaman kaybedilmemeli.

Bodrum ve zemin katlarda yaşayanların suyun yükselme ihtimalini dikkate alması, önemli belgeleri ve temel ihtiyaçları ulaşılabilir bir yerde tutması da hazırlık sürecinde önem taşıyor.

SEL RİSKİ YALNIZCA YAĞIŞIN ŞİDDETİNE BAĞLI DEĞİL

Sel riski yalnızca yağışın şiddetine bağlı değil. Toprağın suya doymuş olması, beton ve asfalt gibi geçirimsiz yüzeylerin yaygınlığı ve yağmur suyu drenajının yetersiz kalması da suyun kısa sürede birikmesine yol açabiliyor. Bu nedenle daha önce sel yaşanmamış bölgelerde de ani su baskınları görülebiliyor.

SEL SIRASINDA ARAÇ KULLANILIR MI?

Sel sularıyla kaplanan yollara araçla girmek son derece tehlikelidir. Suyun derinliği, yolun durumu ve akıntının gücü dışarıdan doğru değerlendirilemeyebilir. Araç, sürücünün kontrolünden çıkabilir veya akıntıyla sürüklenebilir.

Su birikintilerinden yürüyerek geçmeye çalışmak da güvenli değildir. Akıntı, zemindeki çukurları, açık rögarları ve sürüklenen cisimleri gizleyebilir. Bu nedenle suyun içinden geçmek yerine güvenli bir güzergâha yönelmek ve yetkililerin uyarılarını takip etmek gerekiyor.

Araç sel sularının içinde kalırsa ve bulunduğu yerde beklemek hayati tehlike oluşturuyorsa güvenli tahliye öncelikli olmalı. Ancak suyun içine girerek başka bir noktaya ulaşmaya çalışılmamalı; acil yardım istenmeli.

SEL SIRASINDA EVDE MAHSUR KALINIRSA NE YAPILMALI?

Su baskını nedeniyle evden çıkmak mümkün değilse suyun yükseldiği bodrum ve alt katlardan uzaklaşarak daha yüksek ve güvenli bir noktaya geçilmeli. Ancak binanın dışına çıkmak için sel suyunun içinden geçilmemeli.

Elektrik bulunan alanlara su girmişse elektrik çarpması riski nedeniyle suya girilmemeli ve elektrikli cihazlara dokunulmamalı. Mahsur kalınması veya hayati tehlike oluşması durumunda 112 Acil Çağrı Merkezi aranarak konum ve durum hakkında bilgi verilmeli.

SEL SONRASINDA NELERE DİKKAT EDİLMELİ?

Sel sularının çekilmesi, tehlikenin sona erdiği anlamına gelmiyor. Binalarda yapısal hasar, elektrik tesisatında arıza, doğal gaz sızıntısı ve kirlenmiş su kaynakları gibi riskler devam edebilir.

Yetkililer binanın güvenli olduğunu açıklamadan hasar gören yapılara girilmemeli. Elektrik tesisatına ve suyla temas etmiş cihazlara dokunulmamalı; gaz kokusu veya sızıntı şüphesi varsa ateş yakılmamalı, elektrik düğmeleri kullanılmamalı ve güvenli bir noktadan yardım istenmeli.

Sel suyuyla temas etmiş gıda ürünleri tüketilmemeli. İçme suyu güvenliği konusunda yetkililerin açıklamaları takip edilmeli; suyun kirlenmiş olabileceği durumlarda güvenli olduğu doğrulanmadan kullanılmamalı.

SEL SUYU NEDEN TEHLİKELİ?

Sel suları yalnızca çamur ve atık taşımakla kalmayabilir; kanalizasyon kaynaklı mikroorganizmalar, kimyasal maddeler ve kesici cisimler de içerebilir. Bu nedenle sel suyuna temas etmekten kaçınılmalı, temas yaşanırsa cilt temiz su ve sabunla yıkanmalı; açık yaraların kirli suyla temas etmemesine dikkat edilmelidir.

SEL VE SU BASKININDA HANGİ NUMARA ARANMALI?

Sel sırasında mahsur kalma, yaralanma, binada ciddi hasar veya başka bir acil durum yaşanması halinde 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalı. Yardım istenirken bulunulan konum, suyun seviyesi ve karşılaşılan tehlike mümkün olduğunca açık şekilde anlatılmalı.

Vatandaşların Meteoroloji Genel Müdürlüğü ve ilgili yerel yönetimlerin uyarılarını takip etmesi, tahliye talimatlarına uyması ve riskli bölgelere geri dönmemesi gerekiyor.

SEL FELAKETİNE KARŞI ÖNCEDEN NASIL HAZIRLIK YAPILIR?

• Aile üyeleriyle güvenli toplanma noktası ve tahliye güzergâhı belirleyin.

• Telefonları, taşınabilir şarj cihazlarını ve el fenerlerini hazır bulundurun.

• Su geçirmez bir çantada kimlik ve önemli belgelerin kopyalarını, gerekli ilaçları, içme suyunu ve temel ihtiyaçları saklayın.

• Bodrum ve giriş katlarında önemli eşyaları mümkün olduğunca yüksek noktalarda tutun.

• Yağış uyarılarını takip edin ve yetkililer riskli bölgelerden uzak durulmasını istediğinde bu uyarıları dikkate alın.

Sel sırasında en önemli kural, akan suyun içinden geçmeye çalışmamak ve güvenli bölgeye zamanında ulaşmaktır. Afet sonrasında ise binaya, elektrik tesisatına ve içme suyuna ilişkin riskler ortadan kalkmadan normal yaşama dönülmemelidir.