"Melek" sanıp baktığınız bitki aslında ne kadar tehlikeli? Türkiye'de özellikle bu bölgelerde yetişiyor

Son yıllarda bahçelerde, parklarda ve peyzaj düzenlemelerinde sıkça tercih edilen Melek Borazanı (Brugmansia), gösterişli çiçekleri ve yoğun kokusuyla dikkat çekiyor. Uzmanlar, estetik görüntüsünün arkasında ciddi sağlık riskleri bulunduğu konusunda uyarıyor. Bitkinin yapraklarından çiçeklerine, hatta tohumlarına kadar tüm bölümlerinin toksik özellik taşıdığı belirtiliyor.

Özellikle Akdeniz ve Ege kıyılarında yaygın olarak yetiştirilen bu egzotik bitkiyle yanlış temas edilmesi veya parçalarının tüketilmesi durumunda bilinç bulanıklığı, halüsinasyon, kalp ritim bozuklukları ve ağır zehirlenme tabloları ortaya çıkabiliyor.

SİNİR SİSTEMİ ÜZERİNDE GÜÇLÜ ETKİLERE SAHİP

Botanik dünyasında Brugmansia adıyla bilinen Melek Borazanı, içerdiği atropin, skopolamin ve hiyosiyamin gibi tropan alkaloidleri nedeniyle zehirli bitkiler arasında gösteriliyor. Bu maddeler merkezi sinir sistemi üzerinde etkili oluyor ve özellikle yanlışlıkla tüketildiğinde ciddi sağlık sorunlarına yol açabiliyor.

Uzmanlara göre bitkinin özellikle tohumları yüksek miktarda toksik madde içeriyor. İleri vakalarda yön duygusunun kaybı, koma ve hatta hayati risk oluşturabilecek tablolar görülebiliyor. Hassas bünyelerde yoğun kokusunun bile baş dönmesine neden olabileceği belirtiliyor.

MELEK BORAZANI İLE BORU ÇİÇEĞİ SIK KARIŞTIRILIYOR

Halk arasında isim benzerliği nedeniyle Melek Borazanı ile Boru Çiçeği (Datura) çoğu zaman aynı bitki sanılıyor. İAki tür arasında önemli farklılıklar bulunuyor.

Melek Borazanı, odunsu yapıda, çalı veya küçük ağaç formunda gelişirken, büyük boru şeklindeki çiçekleri aşağı doğru sarkıyor. Boru Çiçeği ise otsu yapıda olup çiçekleri yukarı doğru bakıyor.

Uzmanlar, her iki bitkinin de aynı familyaya ait olmasına rağmen zehirli özellikler taşıdığı için bilinçsiz kullanımın ciddi sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekiyor.

ÇOCUKLAR VE EVCİL HAYVANLAR İÇİN RİSK OLUŞTURUYOR

Peyzaj düzenlemelerinde görsel etkisi nedeniyle tercih edilen bitkinin çocuk parkları, okul bahçeleri ve evcil hayvanların bulunduğu alanlarda kullanılmaması öneriliyor.

Bahçelerde yetiştiriliyorsa budama sırasında koruyucu eldiven ve gözlük kullanılması tavsiye edilirken, kesilen parçaların da gelişigüzel bırakılmaması gerektiği belirtiliyor. Ev halkının, özellikle de çocukların, bitkinin zehirli özellikleri konusunda bilgilendirilmesi önem taşıyor.

TÜRKİYE'DE EN ÇOK AKDENİZ VE EGE'DE GÖRÜLÜYOR

Anavatanı Güney Amerika'nın subtropikal bölgeleri olan Melek Borazanı, sıcak ve nemli iklimleri seviyor. Bu nedenle Türkiye'de en iyi gelişimi Akdeniz ve Ege kıyılarında gösteriyor.

Antalya, Mersin, Muğla ve İzmir gibi mikroklima etkisinin görüldüğü bölgelerde açık alanda rahatlıkla büyüyebilen bitki, iç kesimlerde ise daha çok saksılarda yetiştiriliyor ve kış aylarında koruma altına alınıyor.

Uzmanlar, süs amaçlı yaygın kullanıldığı kıyı bölgelerinde çocuklar ve evcil hayvanlar nedeniyle zehirlenme riskinin arttığını belirtiyor. İç Anadolu, Karadeniz ve Doğu Anadolu'nun bazı kırsal alanlarında ise benzer türlerin şifalı ot sanılarak tüketilmesi nedeniyle vakalar görülebiliyor.

BİRÇOK POPÜLER SÜS BİTKİSİ DE ZEHİRLİ

Melek Borazanı tek tehlikeli süs bitkisi değil. Zakkum, Yüksük Otu, Güzelavrat Otu ve Difenbahya da toksik özellik taşıyan yaygın bitkiler arasında yer alıyor. Uzmanlar, süs bitkilerinin estetik amaçla yetiştirilmesinin güvenli olduğunu ancak bilinçsiz temas ve tüketimden kaçınılması gerektiğini vurguluyor.

BİTKİYE DOKUNULDUĞUNDA NE YAPILMALI?

Bitkiye temas edilmesi halinde ellerin göz ve ağız bölgesine sürülmemesi, bol sabunlu suyla yıkanması öneriliyor. Yanlışlıkla tüketim veya zehirlenme belirtileri görülmesi durumunda ise vakit kaybetmeden en yakın sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiği belirtiliyor.

Uzmanlar, doğada veya parklarda karşılaşılan bu gösterişli bitkinin yalnızca görsel güzelliğinin tadını çıkarmanın en güvenli yaklaşım olduğuna dikkat çekiyor.