Güneş’teki patlamalar depremleri mi etkiliyor?

Bilim dünyasında uzun süredir yalnızca kutup ışıkları ve iletişim kesintileriyle ilişkilendirilen Güneş patlamaları, bu kez deprem tartışmasının odağına yerleşti. Yeni bir araştırma, Güneş’ten yayılan yüksek enerjili parçacıkların Dünya atmosferinin üst katmanlarını etkileyerek fay hatları üzerinde elektriksel baskı oluşturabileceğini öne sürüyor.

Araştırmacıların geliştirdiği modele göre Dünya’nın iyonosferi ile yer kabuğu, dev bir elektrik devresinin iki kutbu gibi davranıyor. Yer kabuğunda yüksek basınç altında bulunan iyon yüklü sıvıların ise birer “kapasitör” gibi enerji depoladığı değerlendiriliyor. Güneş patlamaları sırasında atmosfere ulaşan enerji, iyonosferdeki elektrik yükünü aşağı doğru iterek fay zonlarında elektrostatik gerilim yaratabiliyor. Çalışmaya göre bu gerilim bazı koşullarda kırılmayı tetikleyecek eşiğe ulaşabiliyor.

Araştırmada, 2024’te Noto Yarımadası’nda meydana gelen yıkıcı depremin yoğun güneş aktivitesi dönemine denk gelmesi dikkat çekici bir örnek olarak sunuldu. Söz konusu deprem Japonya’da ciddi hasara yol açmıştı.

Ancak jeofizikçiler bu hipoteze temkinli yaklaşıyor. Birçok uzmana göre yer kabuğundaki kayaçların elektrik akımına karşı yüksek direnci, söz konusu enerjinin fay hatlarına ulaşmadan sönümlenmesine neden olabilir. Ayrıca hem güneş patlamalarının hem de depremlerin sık gerçekleşmesi, zaman çakışmalarının nedensellik yerine istatistiksel tesadüf olabileceği ihtimalini güçlendiriyor.

Şimdilik çalışma, uzay hava olayları ile deprem riski arasında bağ kurmaya çalışan iddialı bir model olarak görülüyor. Konunun kesinleşmesi için uzun dönemli gözlemler ve bağımsız araştırmaların sonuçları bekleniyor.