Bilim dünyası bu gizemi çözmeye çalışıyor: Yürürken farkında olmadan hep aynı yönü seçiyoruz

İnsan davranışlarının ardındaki gizemler bilim dünyasını şaşırtmaya devam ediyor. Yapılan son uluslararası araştırma, özgürce ve tamamen rastgele hareket ettiğimizi düşündüğümüz anlarda bile aslında görünmez bir biyolojik mekanizmanın etkisinde olduğumuzu ortaya koydu. İspanya ve Japonya'da yürütülen kapsamlı çalışma, insanların belirli bir rota olmaksızın yürürken istatistiksel olarak her zaman saat yönünün tersine, yani sola doğru dönmeyi tercih ettiğini kanıtladı. Saygın bilim dergisi Nature Communications’ta yayımlanan bulgular, bu durumun kültürden, cinsiyetten ve hatta baskın el kullanımından bağımsız olduğunu gösteriyor.

TEK BAŞIMIZA KALSAM DA SEÇİMİMİZ DEĞİŞMİYOR

Araştırmacılar, bu yöneliminin sadece kalabalık psikolojisinden kaynaklanıp kaynaklanmadığını anlamak adına laboratuvar ortamında bireysel deneyler gerçekleştirdi. Sandalye ve masalarla labirent benzeri engellerin oluşturulduğu kapalı bir alana tek başlarına bırakılan 209 katılımcı, hiçbir dış etken olmadan tamamen özgürce yürüdü. Sonuçlar bilim insanlarını hayrete düşürdü; katılımcılar tek başlarına olduklarında bile net bir biçimde sola dönme eğilimi gösterdi.

Üstelik yapılan testlerde baskın el-ayak kullanımı veya cinsiyet faktörünün bu tercihte hiçbir rol oynamadığı görüldü. Yaş faktörünün ise sınırlı bir etkisi olduğu, genç yaştaki bireylerde sola dönme eğiliminin çok daha baskın olduğu tespit edildi.

DÜNYANIN MANYETİK ALANI BİLE BU SEÇİMİ AÇIKLAMIYOR

Çalışmanın yazarlarından Claudio Feliciani, insanların yön değiştirme kararlarını anlık ihtiyaçlarına göre tamamen rastgele verdiğinin varsayıldığını, bu yüzden elde ettikleri sonucun kendileri için de büyük sürpriz olduğunu belirtti.

Ekip, bu gizemli yönelimin arkasındaki nedeni çözmek için algı testleri de uyguladı. Katılımcıların bir gözü kapatılarak yapılan deneylerde bile sol yön tercihi değişmedi. Bilim insanları, Dünya'nın dönüş hızı veya manyetik alan gibi küresel fiziksel etkilerin de bu durumu açıklayamadığını ifade ediyor. Mevcut veriler, insan anatomisinde ya da beyninde henüz keşfedilmemiş biyolojik veya biyomekanik bir asimetrinin varlığına işaret ediyor.

MİMARİDEN VE ACİL DURUM TAHLİYE PLANLARINA KADAR DÖNÜM NOKTASI

İlk bakışta küçük bir davranış detayı gibi duran bu bilimsel keşif, aslında milyarlarca insanın hayatını etkileyen alanlarda devrim yaratabilir. İnsanların doğal olarak sola yönelme refleksinin bilinmesi; alışveriş merkezleri, havaalanları, tren istasyonları, müzeler ve stadyumlar gibi kitlesel yoğunluğun yaşandığı kamusal alanların tasarımında yeni bir dönem başlatabilir. Acil durum tahliye planlarından yönlendirme tabelalarının konumlandırılmasına kadar pek çok mimari unsur, kalabalıkların bu gizli rotasına göre yeniden şekillendirilebilir.

SPOR DÜNYASINDAKİ SOLA DÖNÜŞ GİZEMİ

Araştırmanın sonuçları, spor dünyasındaki bazı köklü geleneklerle de ilginç benzerlikler barındırıyor. Feliciani, "Atletizmdeki bazı koşu branşları ve araba yarışları, bugüne kadar net bir açıklaması yapılmaksızın her zaman saat yönünün tersine giden parkurlarda düzenleniyor. Belki de bu durumun kökeni de aynı biyolojik asimetriye dayanıyor olabilir" diyerek konunun derinliğine dikkat çekti.

Bilim ekibi, sonraki aşamalarda sanal gerçeklik (VR) teknolojilerini kullanarak duyusal faktörleri daha detaylı incelemeyi ve farklı hareket kabiliyetine sahip yaş grupları üzerinde bu teoriyi derinleştirmeyi planlıyor.