Türkçe yapay zeka yarışında yeni dönem: Yerli Cosmos T1, Meta ve Google'ı geride bıraktı

Yapay zeka devrimi tüm dünyayı kasıp kavururken, Türkiye'den teknoloji devlerini kıskandıracak tarihi bir haber geldi. Yıldız Teknik Üniversitesi (YTÜ) Bilgisayar Mühendisliği ile Yapay Zeka ve Veri Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Fatih Amasyalı öncülüğündeki akademisyenler, "Türkçe düşünen" yapay zeka Cosmos T1'i (Turkish-Gemma-9b-T1) başarıyla geliştirdi.

Modelin rüştünü ispatladığı yer, yapay zekaların matematiksel akıl yürütme performansını ölçen zorlu Türkçe GSM8K veri seti oldu. Sadece 9 milyar parametreye sahip olan Cosmos T1, bu testte yüzde 77,41 doğruluk oranına ulaşarak olağanüstü bir performans sergiledi. İşin en çarpıcı yanı ise, Cosmos T1'in kendisinden yaklaşık 8 kat daha büyük olan 70 milyar parametreli devasa modellere bile fark atmasıydı.

"ÖNCE DÜŞÜN, SONRA KONUŞ"

Peki Cosmos T1, kendisinden çok daha büyük kapasiteli modelleri nasıl alt edebildi? Projenin lideri Prof. Dr. Mehmet Fatih Amasyalı, bu başarının sırrını modelin "önce düşünme, sonra konuşma" yeteneğine ve TÜBİTAK'ın verdiği büyük desteğe bağlıyor.

Sistem, yapay zeka literatüründe "zincirleme akıl yürütme" (chain-of-thought reasoning) olarak bilinen bir yöntem kullanıyor. Cosmos T1, kendisine sorulan karmaşık bir matematik problemini hemen yanıtlamak yerine soruyu önce mantıksal parçalara ayırıyor. Adım adım zincirleme bir mantık kuruyor ve kurduğu bu düşünce sürecini arayüz üzerinden kullanıcıya şeffaf bir şekilde gösteriyor. Amasyalı, "Onu düşünmeyen bir modelden düşünen bir model haline getirdik. Çok isteyince ve çalışınca oluyor" ifadeleriyle ekibinin motivasyonunu özetledi.

Cosmos T1 sadece akademik bir başarı olmakla kalmıyor, aynı zamanda Türk şirketleri için büyük bir fırsat sunuyor. Geliştirici ekip, modeli ünlü platform Hugging Face üzerinden açık kaynak olarak erişime sundu. Bu sayede şirketler ve kurumlar, Cosmos T1'i kendi yerel bilgisayarlarına ve iç ağlarına kurabiliyor. Böylece kurumlar, hassas ticari verilerini internete (buluta) açık hale getirmeden, tamamen kapalı devre ve güvenli sistemlerde bu güçlü yapay zekayı kullanma imkanına kavuşuyor.