Kitapçılarda alarm: Toplu alımların arkasında yapay zeka şirketleri mi var?

İkinci el kitap piyasasında son dönemde dikkat çeken bir hareketlilik yaşanıyor. İngiltere'den Kanada'ya farklı ülkelerdeki bağımsız kitapçılar, normal satış hacimlerinin çok üzerinde toplu siparişler almaya başladı.

İngiltere'nin Northumberland bölgesindeki Barter Books'un sahibi Stuart Manley, normal şartlarda haftada yaklaşık 2-3 bin kitap sattıklarını ancak kısa süre önce Kanada merkezli bir şirketten tek seferde buna yakın miktarda sipariş aldıklarını söyledi.

Manley, 30 yıllık ikinci el kitapçılık deneyiminde bu büyüklükte bir taleple daha önce karşılaşmadığını belirtti.

KİTAPLAR YAPAY ZEKA EĞİTİMİNDE Mİ KULLANILIYOR?

Kitapların nereye götürüldüğünün ve ne amaçla satın alındığının net olmaması, sektörde çeşitli iddialara yol açtı.

Öne çıkan ihtimal, kitapların yapay zeka modellerini eğitmek için veri kaynağı olarak kullanılması. Büyük dil modellerinin eğitiminde yüksek miktarda kaliteli metne duyulan ihtiyaç, ikinci el kitap piyasasındaki sıra dışı hareketliliğin yapay zeka şirketleriyle bağlantılı olabileceği iddiasını güçlendiriyor.

Ancak mevcut bilgiler, toplu alımların tamamının yapay zeka şirketleri tarafından gerçekleştirildiğini kesin olarak göstermiyor.

ANTHROPIC'İN "PROJECT PANAMA" İDDİASI

Tartışmanın merkezinde yapay zeka şirketi Anthropic de bulunuyor. 2025 yılında ABD'de görülen bir telif davasında federal yargıç William Alsup, Anthropic'in kitapları yapay zeka sistemlerini eğitmek amacıyla kullanmasını belirli koşullar altında "dönüştürücü" olarak değerlendirmişti.

Mahkeme belgelerinde Anthropic'in eski kitapları topladığı öne sürülen çalışmanın "Project Panama" olarak adlandırıldığı iddia edildi. Ancak şirket, Claude'un yalnızca fiziksel kitaplardan elde edilen verilerle eğitildiği yönündeki izlenimi reddediyor.

KİTAPÇILAR SATIŞTAN MEMNUN, SONUNDAN ENDİŞELİ

Toplu siparişler, yıllardır raflarda bekleyen kitapların satılması açısından kitapçılar için önemli bir gelir fırsatı oluşturuyor.

Ancak kitapların yalnızca yapay zeka eğitimi için satın alınması ve daha sonra imha edilmesi ihtimali sektörde endişeye neden oluyor. Kuzey Londra'daki Walden Books'un sahibi David Tobin de benzer büyüklükte satışlarla karşılaştığını, kitapların yeniden alıcı bulmasının sevindirici olduğunu ancak sonlarının imha edilmesinin üzücü olacağını ifade etti.

RASTGELE KİTAPLARIN TOPLANMASI DİKKAT ÇEKİYOR

Alımların dikkat çeken bir diğer özelliği ise belirli bir konuya yoğunlaşmaması. Farklı dönemlere ve çok çeşitli alanlara ait kitapların aynı anda satın alınması, bunların geleneksel okur taleplerinden ziyade geniş kapsamlı bir veri havuzu oluşturmak amacıyla toplanıyor olabileceği yorumlarına neden oluyor.