Karanlık tasarım: Kullanıcılar tuzağa mı düşüyor?

İrlanda medya denetleme kurumunun Facebook ve Instagram’ın çatısı Meta’ya ilişkin başlattığı soruşturmanın merkezinde iki soru yer alıyor. Kurum, Facebook ve Instagram’ın öneri ve yönlendirme sitemlerinin Avrupa Birliği (AB) Dijital Hizmetler Yasası’nı ihlal edip etmediğini mercek altına alıyor.

Buna göre kullanıcıların sosyal medya algoritmalarını istedikleri zaman anlayabilmeleri ve değiştirebilmeleri gerekiyor. Ancak Meta’nın bu yasal kısıtlamayı aşmak ve kullanıcıların bu seçeneklere ulaşmasını zorlaştırmak adına "Dark Pattern" “karanlık tasarımlar" kullanıp kullanmadığı merak ediliyor.,

Yasa ihlalinin doğrulanması halinde Meta'ya küresel yıllık cirosunun yüzde altısına kadar para cezası verilebilecek. Bu da Meta için yaklaşık 20 milyar euro anlamına geliyor.

KARANLIK TASARIMLARIN DETAYLARI

Karanlık tasarımlar, kullanıcıları aslında istemedikleri ya da çıkarlarına olmayan bir şeyi yapmaya yönlendirmek için kullanılan özel internet tasarım hileleri olarak tanımlanıyor.

Bu yöntemler, kullanıcıların rahatına düşkünlüğünden, zaman baskısından ya da "Fomo" olarak adlandırılan "bir şeyi kaçırma korkusundan" yararlanıyor. Amaç, kullanıcıları alışveriş yapmaya, abonelik satın almaya ya da kişisel verilerini paylaşmaya yönlendirmek.

İrlanda medya denetleme kurumu, şu anda Meta’nın kişiselleştirilmiş akış ile yalnızca kronolojik akış arasında geçiş yapma seçeneğini kasıtlı olarak karmaşık alt menülere gizleyip gizlemediğini inceliyor.

Ayrıca şirketin, uygulama kapatıldıktan sonra yapılan ayarları otomatik olarak sıfırlayıp sıfırlamadığı da araştırılıyor. Böylece kullanıcıların, sırf uğraşmamak için kişiselleştirilmiş akışı kabul etmeye zorlandığı şüphesi bulunuyor.