Hesabınız olmasa bile takiptesiniz: Gölge profil gerçeği
“Takip pikselleri” adı verilen görünmez araçlar, internet kullanıcılarının IP adresinden sağlık verilerine kadar pek çok bilgisini teknoloji şirketlerine iletiyor. Hesabı olmayanlar bile “gölge profiller” üzerinden izlenebiliyor.
Dijital reklamcılığın temel araçlarından biri haline gelen “takip pikselleri”, web sitelerine ve e-postalara yerleştirilen şeffaf grafik dosyalarıyla çalışıyor. Kullanıcının site içindeki hareketlerini anlık olarak kaydeden bu sistem, verileri büyük teknoloji şirketlerinin sunucularına aktarıyor.
Söz konusu teknoloji; IP adresi, cihaz bilgisi, tarayıcı geçmişi ve tıklama alışkanlıklarını kapsayan geniş bir veri havuzu oluşturuyor.
Bu sistemin en yoğun kullanıcıları arasında Google, Meta, Microsoft ve TikTok yer alıyor.
“GÖLGE PROFİL” TARTIŞMASI
Uzmanlara göre en dikkat çekici uygulama “gölge profil” yöntemi. Sosyal medya hesabı bulunmayan kişiler dahi; IP adresi, tarayıcı parmak izi ve sosyal çevre bağlantıları üzerinden oluşturulan veri kümeleriyle izlenebiliyor.
Kişi ilerleyen dönemde ilgili platforma üye olduğunda, daha önce toplanan veriler profil ile eşleştirilebiliyor.
İNTERNETİN BÜYÜK BÖLÜMÜ İZLENİYOR
Arama motoru şirketi DuckDuckGo tarafından paylaşılan “Tracker Radar” verilerine göre, Google’ın izleme teknolojileri ziyaret edilen her 10 sitenin yaklaşık 7’sinde aktif.
Microsoft yüzde 30’luk oranla ikinci sırada yer alırken, Meta yaklaşık yüzde 19,7 oranında takip kapasitesine sahip. TikTok’un çatı şirketi ByteDance ise daha düşük bir oranla listede bulunuyor.
SAĞLIK VERİLERİ KRİZİ
Takip piksellerinin sağlık sektöründe kullanımı da tartışma konusu. PNAS Nexus’ta yayımlanan bir araştırmaya göre ABD’deki hastanelerin yüzde 66’sı bu teknolojiyi kullanıyor.
En dikkat çeken örneklerden biri olan Advocate Aurora Health sisteminde, yaklaşık 3 milyon hastanın verisinin Meta Pixel ve Google Analytics aracılığıyla üçüncü taraflara aktarıldığı iddiası yargıya taşındı.
YASAL ÇERÇEVE VE AÇIK RIZA
Türkiye’de 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, Avrupa Birliği’nde ise Genel Veri Koruma Tüzüğü (GDPR), zorunlu olmayan takip teknolojileri için “açık rıza” şartı getiriyor.
ABD’de ise Federal Trade Commission, izinsiz veri toplama uygulamalarını “aldatıcı ticari faaliyet” olarak değerlendiriyor ve şirketlere milyonlarca dolarlık cezalar kesiyor.
Uzmanlara göre dijital ekonominin büyümesiyle birlikte veri güvenliği ve mahremiyet tartışmaları daha da derinleşecek.
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.