Eksi 269 derecede dev test: 330 tonluk dev mıknatısı fişe taktıklarında yaşananlar şoke etti

Güney Fransa’da sürdürülen Uluslararası Termonükleer Deneysel Reaktör (ITER) projesinde, plazmayı reaktör içinde tutmakla görevli D şeklindeki toroidal alan bobinlerinden biri olan ve “TF17” kodu verilen 330 tonluk dev yapı, son testini tamamladı.

Test sürecinde mühendisler, devasa bobini mutlak sıfıra yakın bir sıcaklık olan 4 Kelvin’e (yaklaşık eksi 269 santigrat derece) kadar soğuttu. İletkenlerin bu sıcaklıkta süper iletken özellik kazanmasıyla sisteme 34 bin amperlik elektrik akımı verildi. Bu değer, reaktörün tam kapasiteyle çalışması durumunda mıknatısın taşıyacağı 68 bin amperlik akımın yarısına karşılık geliyor.

MÜHENDİSLER SONUÇTAN MEMNUN

ITER’in baş mekanik mühendisi Adrien Deydier, testin olumlu sonuçlanmasını önemli bir aşama olarak değerlendirdi. 34 kiloamperlik seviyeye ulaşılmasının ve bobinin bilgisayar simülasyonlarında öngörülen şekilde tepki vermesinin, proje açısından önemli bir doğrulama niteliği taşıdığı belirtildi.

Ağustos ayında 10 kiloamperlik akımla başlayan testler, kademeli olarak 34 kiloampere kadar yükseltildi. Bu süreçte bobinin yoğun elektromanyetik kuvvetler altındaki tepkisi ve yapısal esnemesi de ölçüldü. Elde edilen verilerin teorik hesaplamalarla örtüşmesi, proje ekibi tarafından olumlu bir gelişme olarak kaydedildi.

SIRADAKİ HEDEF TAM KAPASİTE TESTİ

TF17 kodlu bobinin test tesisinden alınarak geçici depolama alanına yerleştirilmesinin ardından, çalışmalar yedek olarak üretilen “TF19” bobinine odaklandı. Nisan 2027'de soğutma işlemlerine başlanması planlanan bu bobine de benzer bir test uygulanacak. Ancak bu sefer test, yarı kapasiteyle sınırlı kalmayacak.

Sisteme eklenecek ek bir destek yapısıyla birlikte akım, bobinin operasyonel sınırı olan 68 bin ampere kadar yükseltilecek. Bununla birlikte, sistemin güvenlik payını ölçmek amacıyla kontrollü sıcaklık artışları da test edilecek.

ITER projesi, Güneş’teki enerji üretim sürecini Dünya koşullarında yeniden oluşturmayı hedefliyor. Projede kaydedilen her yeni aşama, füzyon teknolojisinin geliştirilmesi açısından bilim dünyasında yakından takip ediliyor.