BBC inceledi: Çin yapay zeka yarışında sessizce öne mi geçiyor?

Yapay zekâ alanındaki küresel rekabette dengeler sessizce değişiyor olabilir. Stanford Üniversitesi’nin geçen ay yayımladığı rapor, Çinli yapay zeka modellerinin yetenek ve kullanım oranları bakımından ABD merkezli muadillerine yetiştiğini, hatta bazı başlıklarda öne geçtiğini gösterdi. BBC’nin “Çin sessizce yapay zeka yarışını kazanıyor olabilir mi?” başlıklı analizinde ise ABD’li şirketlerin giderek daha fazla Çin menşeli yapay zeka modellerini tercih ettiği vurgulandı.

BBC’nin analizinde öne çıkan örneklerden biri, görsel arama ve alışveriş platformu Pinterest oldu. ABD merkezli şirketin, öneri motorunu geliştirmek için Çin yapımı yapay zekâ modelleriyle denemeler yaptığı belirtildi. Pinterest CEO’su Bill Ready, platformun fiilen “yapay zekâ destekli bir alışveriş asistanına” dönüştüğünü söyledi.

Ocak 2025’te piyasaya sürülen Çin merkezli DeepSeek R-1 modelinin ardından, Çin menşeli yapay zekâ teknolojilerinin Pinterest altyapısında daha fazla yer almaya başladığı aktarıldı. Ready, bu süreci “DeepSeek anı” olarak tanımlayarak bir dönüm noktası olarak değerlendirdi.

ÇİNLİ MODELLERİN YÜKSELİŞİ

Çinli yapay zekâ rakipleri arasında Alibaba’nın Qwen modeli, Moonshot’ın Kimi’si ve TikTok’un sahibi ByteDance’in geliştirdiği sistemler öne çıkıyor. Pinterest’in Teknolojiden Sorumlu Başkanı Matt Madrigal, bu modellerin en büyük avantajının serbestçe indirilebilmesi ve şirketlere göre özelleştirilebilmesi olduğunu söyledi.

Madrigal, OpenAI gibi ABD’li şirketlerin geliştirdiği ChatGPT benzeri modellerin çoğunun bu esnekliği sunmadığını vurguladı. Ayrıca Çinli modellerle geliştirilen sistemlerin maliyetinin, bazı durumlarda ABD’li tescilli modellere kıyasla yüzde 90’a kadar daha düşük olduğunu belirtti.

Pinterest, Çin yapımı yapay zekâ teknolojilerini kullanan tek ABD’li şirket değil. Bu modeller, çok sayıda Fortune 500 şirketi tarafından da benimsenmeye başladı. Airbnb CEO’su Brian Chesky, Ekim ayında Bloomberg’e yaptığı açıklamada, yapay zekâ destekli müşteri hizmetleri temsilcisi için Alibaba’nın Qwen modeline büyük ölçüde güvendiklerini ifade etti. Chesky bu tercihi “çok iyi”, “hızlı” ve “ucuz” sözleriyle özetledi.

Benzer eğilimler, yapay zeka modellerinin paylaşıldığı Hugging Face platformunda da görülüyor. Platformda Meta, Alibaba ve diğer büyük geliştiricilerin modelleri yer alırken, ürün geliştirme ekibinden Jeff Boudier, genç girişimlerin ABD’li muadiller yerine Çinli modelleri tercih etmesinin temel nedeninin maliyet olduğunu söyledi.

Boudier, topluluk tarafından en çok indirilen ve beğenilen ilk 10 modelin büyük bölümünün Çinli laboratuvarlar tarafından geliştirildiğine dikkat çekti. Eylül ayında Alibaba’nın Qwen modeli, Hugging Face’te en çok indirilen büyük dil modeli ailesi olarak Meta’nın Llama’sını geride bıraktı.

Stanford Üniversitesi’nin yayımladığı rapor, Çinli yapay zekâ modellerinin hem teknik yetenekler hem de kullanım oranları açısından küresel rakiplerini “yakalamış hatta geride bırakmış gibi göründüğünü” ortaya koydu. Raporda, Çin’in açık kaynak yapay zekâ modellerindeki başarısının kısmen devlet desteğiyle ilişkili olabileceği de belirtildi.