Türkiye’ye gelen kuduz aşısında skandal: Sahtecilik şüphesiyle toplatılacak

Hindistan'da hayvan ısırıkları ve diğer temaslar sonrasında kuduzdan korunmak amacıyla kullanılan Abhayrab aşısının sahte bir partisi tespit edildi. Ülkenin ilaç düzenleme makamlarının yürüttüğü incelemede, ruhsatsız bir adreste ele geçirilen flakonların gerekli etkililik şartlarını karşılamadığı belirlendi.

Üzerinde KE25012 parti numarası bulunan ürünler, inceleme için Kasauli'deki Merkezi İlaç Laboratuvarı'na gönderildi.

SAHTE AŞI ETKİLİLİK TESTİNDE SINIFTA KALDI

Laboratuvar analizleri sonucunda numunelerin gerekli potens, yani etkililik kriterlerini karşılamadığı tespit edildi. Ürünler bunun üzerine "standart kalitede olmayan" ve "yanıltıcı etiketli" ilaç olarak değerlendirildi.

İncelemelerde ürünlerin bazı kalite kontrollerinden geçmesine rağmen etkililik testinde başarısız olması özellikle dikkat çekti.

ORİJİNAL ÜRÜNLE ARASINDA 17 FARK BULUNDU

Sahte olduğu değerlendirilen flakonlar ile üreticinin elindeki orijinal referans numuneler karşılaştırıldı. Yapılan incelemede 17 farklılık tespit edildi.

Farkların yalnızca ambalaj görünümüyle sınırlı olmadığı belirtildi. Etiket bilgileri, yazı karakterleri ve boşluklar, şirket logosu, QR kodu, kapak rengi, ruhsat bilgileri ve ambalaj üzerindeki metinlerde de farklılıklar bulundu.

Bazı ürünlerde yazım ve kelime hatalarının yer aldığı, ayrıca üreticinin orijinal tasarımından farklı unsurlar kullanıldığı bildirildi.

ÜRÜNLER GERÇEK ÜRETİCİYE AİT ÇIKMADI

Abhayrab'ın gerçek üreticisi olan Indian Immunologicals Ltd. (IIL), ele geçirilen ürünlerin şirket tarafından üretilmediğini açıkladı.

Şirketten yapılan açıklamaya göre numuneler, Delhi'nin Mukherjee Nagar bölgesindeki ruhsatsız bir konuttan alındı. IIL Başkan Yardımcısı Sunil Tiwari de flakonların şirketin üretim kayıtlarıyla uyuşmadığını belirtti.

SAHTE PARTİNİN TÜRKİYE’YE İHRAÇ EDİLDİĞİNE DAİR BULGU YOK

Olayın Türkiye açısından dikkat çeken yönlerinden biri ise Abhayrab'ın Türkiye'de de hayvan ısırıkları sonrasında kuduzdan korunma amacıyla kullanılabilmesi.

Ancak Hindistan'daki ilaç düzenleme makamları, sahte KE25012 ürünlerinin ülke dışına ihraç edilmediğini vurguladı. Mevcut soruşturmada Türkiye dahil başka ülkelere bu spesifik sahte partinin gönderildiğine ilişkin bir bulgu bulunmadığı belirtildi.

Üretici şirket de gerçek KE25012 partisinin 83 bin 370 flakondan oluştuğunu ve satış öncesinde devlet tarafından zorunlu testlerden geçirildiğini açıkladı.

GERÇEK ÜRÜNLER YETKİLİ KANALLARDAN DAĞITILDI

IIL, gerçek partinin yalnızca yetkili dağıtım ağı üzerinden hastanelere, devlet sağlık kuruluşlarına ve lisanslı eczanelere ulaştırıldığını bildirdi.

Şirket, bu kanallardan hastalara uygulanan ürünlerin söz konusu sahtecilik olayından etkilenmediğini ve partiyle ilgili piyasadan herhangi bir şikayet almadığını açıkladı.

ABHAYRAB 40’TAN FAZLA ÜLKEYE İHRAÇ EDİLİYOR

Olayın uluslararası sağlık açısından önem kazanmasının nedenlerinden biri de aşının geniş kullanım alanı.

IIL, Abhayrab'ın 40'tan fazla ülkeye ihraç edildiğini ve 20 yılı aşkın sürede 210 milyondan fazla doz tedarik edildiğini belirtiyor. Aşının Hindistan'daki kuduz aşısı pazarında yaklaşık yüzde 40 paya sahip olduğu ifade ediliyor.

AYNI AŞIYLA İLGİLİ İKİNCİ SAHTECİLİK VAKASI

Abhayrab'ın sahtecilik iddialarıyla ilk kez gündeme gelmediği de ortaya çıktı. 2025'in başlarında başka bir sahte Abhayrab partisinin tespit edilmesinin ardından ABD, İngiltere ve Avustralya'daki sağlık makamları Hindistan'da kuduz aşısı yaptıran yolcular için çeşitli uyarılar yayımlamıştı.

Avustralya sağlık makamları daha sonra, Hindistan'da 1 Kasım 2023'ten itibaren Abhayrab veya markası bilinmeyen bir kuduz aşısı yaptıran kişilerin sağlık kuruluşlarına başvurarak uygulanan dozların geçerli olup olmadığının değerlendirilmesini tavsiye etmişti.

4 KİŞİ GÖZALTINA ALINDI

Sahte aşı soruşturmasının adli boyutunda ise Delhi Polisi harekete geçti. Ruhsatsız adrese düzenlenen operasyonda sahte flakonlarla bağlantılı olduğu değerlendirilen 4 kişi gözaltına alındı.

Operasyonun Delhi Polisi Suç Şubesi, Delhi İlaç Kontrol Departmanı ve ilaç müfettişlerinin ortak çalışmasıyla gerçekleştirildiği bildirildi.

Yetkililer, sahte ürünlerin nerede üretildiğini ve olası dağıtım ağının ne kadar geniş olduğunu belirlemek amacıyla soruşturmayı sürdürüyor.

HİNDİSTAN’DA KUDUZ RİSKİ ENDİŞEYİ BÜYÜTÜYOR

Sahte aşı vakasının Hindistan'da yakından takip edilmesinin önemli nedenlerinden biri de ülkedeki yüksek kuduz riski.

Hindistan Tıbbi Araştırma Konseyi verilerine dayanan araştırmalarda, ülkede her yıl yaklaşık 5 bin 726 kişinin kuduz nedeniyle hayatını kaybettiği tahmin ediliyor. Vakaların önemli bölümünün köpek ısırıklarıyla bağlantılı olduğu belirtiliyor.

Bu nedenle yetkililer, sahte KE25012 ürünlerinin piyasaya sürülmesini önlemeye yönelik çalışmaları sürdürürken, eyaletlerdeki ilaç denetim birimlerinden parti numarasına ilişkin piyasa gözetiminin sıkılaştırılmasını istedi.