Grip sanan yandı: Belirtileri benziyor ama çok daha tehlikeli! Hantavirüs nedir?

Atlas Okyanusu’nda Arjantin’den Cabo Verde’ye seyreden bir yolcu gemisinde görülen şüpheli hantavirüs vakaları dünya gündemine oturdu. Ünlü YouTuber Ruhi Çenet’in gemide bulunduğunu açıklaması sonrası “Hantavirüs nedir?”, “Hantavirüs öldürür mü?”, “İnsandan insana bulaşır mı?” soruları en çok araştırılan başlıklar arasına girdi.

Hantavirüsten 3 kişi hayatını kaybetmişti: Ruhi Çenet yaşananları anlattı

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Salgın ve Pandemi Hastalıklarını Önleme Birimi Direktörü Maria Van Kerkhove, virüsün temel taşıyıcısının kemirgenler olduğunu belirtirken bazı hantavirüs türlerinde nadir bulaş zincirlerinin görülebileceğini ifade etti.

HANTAVİRÜS NEDİR?

Hantavirüs, Bunyaviridae ailesine bağlı RNA virüsleri grubunda yer alıyor. Virüs adını ilk kez tanımlandığı Güney Kore’deki Hantaan Nehri’nden alıyor.

Uzmanlara göre hantavirüsün iki ana klinik tablosu bulunuyor:

• HFRS (Kanamalı Ateşle Seyreden Böbrek Sendromu)
• Daha çok Asya ve Avrupa’da görülüyor.
• HPS (Hantavirüs Pulmoner Sendromu)
• Özellikle Amerika kıtasında yaygın olarak tespit ediliyor.

Virüs, damar yapısını bozarak ciddi organ hasarına neden olabiliyor. İleri vakalarda akciğer ödemi, böbrek yetmezliği ve solunum sorunları görülebiliyor.

900 yıllık tehdit yeniden hortladı: Hantavirüs nedir? Çözümü kedi beslemek mi?

HANTAVİRÜS NASIL BULAŞIR?

ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri’ne (CDC) göre hantavirüs en sık fare ve sıçan gibi kemirgenlerin:

• İdrarı
• Dışkısı
• Tükürüğü

ile temas sonucu bulaşıyor.

Uzmanlar özellikle kapalı, havasız ve uzun süre kullanılmayan alanlarda riskin arttığını belirtiyor. Ahırlar, depolar, kırsal evler, bodrumlar ve eski yapılar riskli alanlar arasında gösteriliyor.

Virüs çoğunlukla kemirgen atıklarının kuruyup havaya karışmasının ardından solunum yoluyla insan vücuduna giriyor.

İNSANDAN İNSANA BULAŞIR MI?

Bilimsel verilere göre hantavirüsün büyük çoğunluğu doğrudan insandan insana bulaşmıyor. Ancak Güney Amerika’daki bazı nadir türlerde sınırlı bulaş ihtimalinin araştırıldığı belirtiliyor.

Uzmanlar günlük temas, tokalaşma veya aynı ortamda bulunmanın genel olarak yüksek risk oluşturmadığını ifade ediyor.

Kan transfüzyonu, evcil hayvan teması veya gıda tüketimi üzerinden bulaşa dair güçlü kanıt bulunmuyor.

HANTAVİRÜS BELİRTİLERİ NELERDİR?

Hastalığın ilk belirtileri çoğu zaman grip ile karıştırılabiliyor. Bu durum erken teşhisi zorlaştırabiliyor.

• Erken belirtiler
• Yüksek ateş
• Halsizlik
• Kas ağrısı
• Baş ağrısı
• Karın ağrısı
• Bulantı
• Kusma
• İshal
• Baş dönmesi
• İleri evre belirtileri
• Nefes darlığı
• Şiddetli öksürük
• Akciğerde sıvı birikmesi
• Böbrek fonksiyonlarında bozulma
• İdrar azalması
• Düşük tansiyon
• Şok tablosu

Uzmanlara göre belirtiler genellikle virüsle temastan sonraki 1 ila 5 hafta içinde ortaya çıkıyor.

DİKKAT EDİLMESİ GEREKENLER

Enfeksiyon hastalıkları uzmanları özellikle şu alanlarda dikkatli olunması gerektiğini belirtiyor:

• Uzun süre kapalı kalan depolar
• Fare görülen alanlar
• Ahır ve samanlıklar
• Eski evler ve bodrum katları
• Kemirgen dışkısı bulunan alanlar

BİLİYOR MUYDUNUZ?

Uzmanlar kemirgen dışkısının süpürgeyle temizlenmesinin virüsü havaya kaldırabileceğini belirtiyor. Bu nedenle riskli alanların önce dezenfektanla ıslatılması, ardından maske ve eldiven kullanılarak temizlenmesi öneriliyor.

HANTAVİRÜS ÖLDÜRÜR MÜ?

Hantavirüs bazı vakalarda ölümcül seyredebiliyor. Özellikle Hantavirüs Pulmoner Sendromu (HPS) gelişen hastalarda ciddi solunum yetmezliği görülebiliyor.

Erken tanı ve yoğun bakım desteği hayati önem taşıyor.

Dünya genelindeki sağlık raporlarına göre ölüm oranı virüs türüne ve hastanın bağışıklık durumuna göre değişiklik gösterebiliyor.

HANTAVİRÜSÜN TEDAVİSİ VEYA AŞISI VAR MI?

Şu an için hantavirüse karşı yaygın kullanılan kesin bir aşı veya spesifik antiviral tedavi bulunmuyor.

Tedavide:

• Solunum desteği
• Yoğun bakım takibi
• Oksijen tedavisi
• Sıvı desteği
• Gerekirse diyaliz uygulamaları

öne çıkıyor.

Bazı araştırmalarda Ribavirin gibi antiviral ilaçların etkisi incelense de kesin sonuçlara ulaşılamadığı belirtiliyor.

UZMANLARDAN KRİTİK UYARI

Uzmanlar özellikle kırsal bölgelerde yaşayanların veya uzun süre kapalı kalmış alanları temizleyen kişilerin koruyucu maske ve eldiven kullanması gerektiğini vurguluyor.

Ayrıca ani ateş, kas ağrısı ve nefes darlığı gibi belirtiler görülmesi halinde vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulması öneriliyor.