Evinizdeki o ilaç dolabı tehlike saçıyor: Ebeveynlerin yarısından fazlası bu hatayı yapıyor

Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı bünyesinde gerçekleştirilen bir araştırma, çocuklarda antibiyotik kullanımına yönelik yanlış bilgilerin toplumda oldukça yaygın olduğunu gösterdi. Doç. Dr. Cemal Koçak danışmanlığında Arş. Gör. Dr. Zeynep Irmak tarafından yürütülen çalışmada, 0-12 yaş aralığında çocuğu bulunan ve çocuk polikliniğine başvuran 371 ebeveynin antibiyotik kullanım alışkanlıkları mercek altına alındı. Araştırma sonuçları, gereksiz yere antibiyotik talep etmekten evde ilaç biriktirmeye, tedaviyi erken kesmekten ilaçların yanlış şekilde imha edilmesine kadar birçok soruna işaret etti.

SOĞUK ALGINLIĞINA BİLE ANTİBİYOTİK BEKLİYORLAR

Çalışmanın en dikkat çeken bulgularından biri, antibiyotiklerin hangi durumlarda işe yaradığına dair bilgi eksikliği oldu. Ebeveynlerin yüzde 57,7'si antibiyotiklerin virüslerle bulaşan hastalıkları da iyileştirdiğini düşünürken, yüzde 47,7'si bu ilaçların her türlü enfeksiyona etki ettiğine inandığını belirtti. Katılımcıların yüzde 43,9'u ise antibiyotik direnci konusunda daha önce hiçbir bilgilendirme almadığını söyledi. Araştırmada öne çıkan bir diğer çarpıcı veri, ebeveynlerin yüzde 68,2'sinin çocuğu soğuk algınlığına yakalandığında doktordan antibiyotikli reçete beklediğini ifade etmesi oldu. Dört ebeveynden biri de çocuğu için hekimden açıkça antibiyotik istediğini kabul etti.

İYİLEŞME BELİRTİSİ GÖRÜNCE İLACI BIRAKIYORLAR

Araştırma, antibiyotiklerin kullanım sürecinde de önemli hatalar yapıldığını ortaya koydu. Katılımcıların yüzde 55,5'i çocuğu kendini iyi hissetmeye başladığında tedaviyi yarıda bıraktığını belirtirken, yüzde 28,9'u çocuğun durumu düzeldiğinde ilaç dozunu kendiliğinden azaltabileceğini söyledi. Ebeveynlerin onda birinden fazlasının ise hekime danışmadan çocuğuna antibiyotik verdiği tespit edildi; bu davranışın en sık gerekçeleri arasında ateş ve boğaz ağrısı sayıldı. Araştırmaya göre, çocuğuna reçetesiz antibiyotik veren ailelerin hekimden antibiyotik isteme olasılığı yaklaşık 2,5 kat daha fazla.

EVLERDE ANTİBİYOTİK STOKU DİKKAT ÇEKTİ

Araştırmada öne çıkan bir diğer başlık, hanelerde biriktirilen ilaçlar oldu. Ebeveynlerin yüzde 41'i evinde açılmamış antibiyotik bulundurduğunu belirtirken, yüzde 33,7'si bu ilaçları ileride çocuğunun ya da bir yakınının hastalanması ihtimaline karşı sakladığını söyledi. Evinde açılmamış antibiyotik bulunduran ailelerin hekimden antibiyotik talep etme olasılığının da yaklaşık iki kat arttığı belirlendi. Ekonomik durumunu orta ya da daha düşük olarak tanımlayan ailelerde de bu talebin yaklaşık iki kat fazla olduğu gözlendi.

KULLANILMAYAN İLAÇLAR ÇÖPE, LAVABOYA GİDİYOR

Araştırmanın çevre sağlığı açısından en dikkat çekici sonucu, kullanılmayan antibiyotiklerin nasıl imha edildiğiyle ilgili çıktı. Ebeveynlerin yüzde 72,2'si artan antibiyotikleri ev çöpüne attığını, yüzde 16,2'si ise lavaboya veya tuvalete döktüğünü belirtti. İlaçları eczaneye ya da atık ilaç toplama noktasına teslim edenlerin oranı ise yalnızca yüzde 11,6'da kaldı. Katılımcıların yüzde 77,6'sı, ilaçların doğru imhası konusunda hiçbir zaman bilgilendirilmediğini ifade etti.

UZMANLAR HEKİMLERE ÇAĞRIDA BULUNDU

Araştırmaya katılan ebeveynlerin yüzde 93'ü antibiyotikle ilgili bilgilerini hekimlerden edindiğini belirtirken, bilgisini internetten alanlarda akılcı ilaç kullanımı bilincinin daha zayıf olduğu görüldü. Bu veriler, özellikle çocuk polikliniklerinde ailelerin doğru bilgilendirilmesinin önemine işaret etti. Araştırmacılar, antibiyotiklerin grip ve soğuk algınlığı gibi virüs kaynaklı hastalıklarda etkisiz olduğunun ailelere anlatılması gerektiğini vurguladı. Ayrıca ilaçların yalnızca hekim tavsiyesiyle, belirtilen doz ve sürede kullanılmasının önemine dikkat çekilirken, kullanılmayan ilaçların uygun toplama noktalarına teslim edilmesi konusunda toplumsal farkındalığın artırılması gerektiği belirtildi.