Tuğba Özay’ın “kimyasal püskürtme” iddiasına uzmanlardan yanıt

Ünlü model ve sunucu Tuğba Özay’ın sosyal medya hesabından yaptığı paylaşım, kamuoyunda yeni bir tartışmanın fitilini ateşledi. Özay, gökyüzünde görülen beyaz çizgilerin “bulut değil, kimyasal püskürtme” olduğunu öne sürdü. Paylaşım kısa sürede geniş yankı bulurken, konuyla ilgili uzmanlardan art arda açıklamalar geldi.

Meteoroloji Profesörü Mikdat Kadıoğlu, söz konusu görüntülerin bilimsel olarak “contrail” olarak adlandırılan yoğunlaşma izleri olduğunu belirtti. Açıklamalarda, uçak motorlarının çalışması sırasında yakıtın yanması sonucu büyük miktarda su buharı açığa çıktığı, yüksek irtifada ise hava sıcaklığının genellikle -40 derecenin altına düştüğü ifade edildi. Bu koşullarda su buharının hızla yoğunlaşıp donarak buz kristallerine dönüştüğü ve gökyüzünde beyaz çizgiler halinde görüldüğü kaydedildi.

“CONTRAİL” NEDİR?

Uzmanlara göre “condensation trail” ifadesinin kısaltması olan contrail, uçakların arkasında oluşan yapay bulutlardır. Yüksek irtifada hava sıcaklığının çok düşük olması nedeniyle oluşan bu izler, atmosferdeki nem oranına bağlı olarak farklı sürelerde kalıcılık gösterebiliyor.

Eğer atmosferde bağıl nem yüksek ve hava “buza doygun” durumdaysa, oluşan buz kristalleri hızla dağılmak yerine uzun süre gökyüzünde kalabiliyor. Bu durum bazı günlerde izlerin genişleyerek bulutumsu bir tabakaya dönüşmesine neden olabiliyor. Uzmanlar, bu kalıcı izlerin iklim üzerinde belirli etkiler yaratabileceğini ancak bunun “kimyasal püskürtme” anlamına gelmediğinin altını çiziyor.

BİLİMSEL ANALİZ NASIL YAPILIYOR?

Meteoroloji uzmanları, contrail oluşum koşullarını belirlemek için atmosfer verilerini detaylı biçimde analiz ediyor. Bu kapsamda kullanılan yöntemlerden biri de Skew-T diyagramları.

Analiz sürecinde:

• Atmosfer sıcaklığının -40°C ve altına düştüğü katmanlar belirleniyor.

• Sıcaklık ile çiy noktası değerlerinin birbirine yaklaştığı bölgeler yüksek nemi işaret ediyor.

• Bu iki koşulun aynı anda sağlandığı alanlar “contrail penceresi” olarak tanımlanıyor.