Anadolu’nun en eski kentinde hiç görülmemiş keşif: Uzmanlar bile şaşkın

Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü, Ankara Üniversitesi ve Güney Kore Ulusal Kültürel Miras Araştırma Enstitüsü iş birliğiyle yürütülen kazılarda, yerleşimin Helenistik Dönemine dair önemli bulgulara ulaşıldı.

PROF. DR. KULAKOĞLU BAŞKANLIĞINDAKİ EKİP TARİHE GEÇTİ

Prof. Dr. Fikri Kulakoğlu başkanlığındaki ekip tarafından gün yüzüne çıkarılan mozaik döşemeli yapı, Kültepe’nin 78 yıllık kazı tarihinde bu nitelikteki ilk örnek oldu. Yapıyla birlikte belirlenen dört ayrı Helenistik kültür tabakası, antik yerleşimin bu dönemde geçirdiği değişimin anlaşılmasına yönelik yeni veriler sundu.

BAKAN ERSOY: “78 YILLIK KAZI TARİHİNDE BİR İLK”

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, keşfi sosyal medya hesabından duyurdu. Kayseri Kültepe-Kaniş’te ilk kez Helenistik Döneme ait mozaik döşemeli bir yapının ortaya çıkarıldığını belirten Ersoy, aynı alanda saptanan dört ayrı kültür tabakasının da Anadolu’nun köklü merkezinin az bilinen dönemlerine ışık tuttuğunu kaydetti.

Ersoy açıklamasında şu ifadeleri kullandı:

“Bakanlığımız, Ankara Üniversitesi ve Güney Kore Ulusal Kültürel Miras Araştırma Enstitüsü iş birliğiyle gerçekleştirdiğimiz bu keşif, Türkiye ile dost ve kardeş ülke Güney Kore arasındaki bilimsel ve kültürel iş birliğinin kıymetli bir sonucu. Kazı Başkanımız Prof. Dr. Fikri Kulakoğlu’nu ve Türk-Güney Kore ortak araştırma ekibini tebrik ediyor, Güney Koreli paydaşlarımıza katkıları için teşekkür ediyorum. Anadolu’nun zengin mirasını bilimsel çalışmalarla gün yüzüne çıkarmaya devam ediyoruz.”

ORTAK KAZILARIN İKİNCİ SEZONUNDA BULUNDU

Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü, Ankara Üniversitesi ile Güney Kore Kültür Mirası İdaresine bağlı Ulusal Kültürel Miras Araştırma Enstitüsü arasında imzalanan mutabakat zaptı kapsamında, 2025 yılında Warşama Sarayı’nın doğusunda ortak kazı çalışmaları başlatılmıştı.

Bu yıl ikinci sezonu sürdürülen çalışmalarda, üst üste yer alan dört Helenistik kültür tabakası ile mozaik döşemeli yapı kalıntıları ortaya çıkarıldı. MÖ 323-30 yıllarını kapsayan Helenistik Döneme tarihlenen yapının günümüze ulaşan mozaik döşemesi, doğu-batı yönünde 163, kuzey-güney yönünde ise 165 santimetre olarak ölçüldü. Yapı kalıntılarının çevresinde döşemeye ait başka parçaların da bulunması, mozaiğin özgün hâlinde daha geniş bir alana yayıldığına işaret etti.

MOZAİĞİN YAPIM TEKNİĞİ DE ORTAYA ÇIKTI

Kazılarda, mozaik döşemenin hazırlanışına dair ayrıntılar da belirlendi. Zeminin tesviye edilmesinin ardından kırma taş ve ince topraktan oluşan bir temel hazırlandığı, bunun üzerine küçük dere çakıllarından bir tabaka serildiği tespit edildi. Döşemenin yapımında seramik parçaları, kireç ve diğer malzemelerin de kullanıldığı belirlendi. Bulgular, Kültepe’de Helenistik Dönem yapı ve döşeme tekniklerinin daha ayrıntılı incelenmesine olanak sağlayacak.

DÖRT KÜLTÜR TABAKASI YERLEŞİMİN DÖNÜŞÜMÜNÜ AYDINLATACAK

Kültepe’de ilk kez saptanan, birbirini izleyen dört Helenistik kültür tabakası, yerleşimin bu dönemdeki oluşum ve dönüşüm sürecinin katmanlar üzerinden izlenmesine olanak tanıyor. Her tabakadan elde edilen buluntuların mimari kalıntılardaki değişimlerle birlikte incelenmesiyle, Kültepe’nin Helenistik Dönem kronolojisinin daha ayrıntılı biçimde ortaya konulması hedefleniyor.

Bugüne kadar büyük ölçüde Tunç Çağı’na odaklanan kazı ve araştırmalar nedeniyle sınırlı bilgi bulunan Helenistik Döneme ilişkin yeni bulgular, yerleşimdeki mekânsal kullanım biçimlerinin anlaşılmasına da katkı sağlayacak.

YAKLAŞIK 23 BİN 500 TABLET DÜNYA BELLEĞİNDE YER ALIYOR

MÖ 3. binyıldan Roma Dönemine kadar varlığını sürdüren Kültepe-Kaniş, Anadolu’nun önemli siyasi, ekonomik ve kültürel merkezleri arasında yer alıyor. Hitit İmparatorluğu’nun yükselişinden önce Kaniş (Neşa) Krallığı’na başkentlik yapan yerleşim, Hitit kültürünün doğduğu başlıca merkezlerden biri kabul ediliyor.

Yerleşimin Yukarı Şehir bölümünde kraliyet sarayları ve tapınaklar, Aşağı Şehir’de ise ticaret merkezi ve yerleşim alanı niteliğindeki karum yer alıyor. Özellikle Eski Asurlu ve Anadolulu tüccarlara ilişkin buluntularıyla tanınan Kültepe’de ele geçirilen yaklaşık 23 bin 500 çivi yazılı kil tablet, UNESCO Dünya Belleği Kütüğü’nde bulunuyor. 2014 yılında UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’ne alınan Kültepe’nin toplam alanının bugüne kadar yaklaşık yüzde 5'i kazılabildi.

ÇALIŞMALAR DAHA ALT TABAKALARDA SÜRECEK

Ortak proje kapsamında, Helenistik kültür tabakalarına yönelik çalışmaların ardından Kaniş Krallığı’ndan Hitit Dönemine uzanan arkeolojik kalıntıların yer aldığı daha alt tabakalarda sistematik araştırmalar yürütülmesi planlanıyor. Ortak kazılar ve çok disiplinli araştırmalarla, Kültepe’nin farklı dönemlerine ilişkin bilimsel verilerin artırılması ve Türkiye ile Güney Kore arasındaki kültürel miras alanındaki akademik iş birliğinin geliştirilmesi hedefleniyor.