Türkiye iklim alarmı veriyor: Çöl iklimi genişliyor, tarım ürünlerinin yetişme haritası sıfırlanıyor

Boğaziçi Üniversitesi tarafından yürütülen geniş kapsamlı bir çalışma, Türkiye’nin iklim haritasının köklü bir değişim geçirdiğini gözler önüne serdi. Araştırmaya göre Akdeniz ve yarı kurak iklim tipleri ülke genelinde hakimiyet alanını artırırken, soğuk ve nemli iklim kuşakları daralarak yüksek rakımlı bölgelere doğru sıkışıyor.

SON 60 YILDA SICAK KUŞAKLAR HIZLA GENİŞLEDİ

Prof. Dr. Murat Türkeş ve Arş. Gör. Nami Yurtseven imzalı çalışmada, 1961-1990 ile 1991-2020 dönemleri karşılaştırıldı. Veriler, son 60 yılda Akdeniz ikliminin ülke üzerindeki payının yüzde 28,9'dan yüzde 31,8'e yükseldiğini; yarı kurak bozkır ikliminin ise yüzde 24,2'ye çıktığını gösterdi. Buna karşın soğuk iklimlerin kapsadığı alan yüzde 24'ten yüzde 19,3'e geriledi.

AKDENİZ VE ÇÖL İKLİMİ ALAN KAZANACAK

IPCC'nin emisyon senaryolarına dayandırılan gelecek projeksiyonları, ilkbaharın daha erken başlayıp yaz mevsiminin uzayacağını ortaya koyuyor. İlerleyen yıllarda Türkiye topraklarının yaklaşık yüzde 45'i Akdeniz ikliminin, yüzde 35'i ise yarı kurak step ikliminin etkisi altına girecek. Soğuk iklimlerin payı yüzde 10'a kadar düşerken, özellikle orta ve yüksek emisyon senaryolarında çöl iklimi alanını belirgin şekilde büyütecek.

İKLİM KUŞAKLARI YUKARILARA TIRMANIYOR

Sıcaklık artışıyla birlikte iklim tiplerinin görüldüğü yükselti sınırları da değişiyor. Yüksek emisyon senaryolarına göre Akdeniz iklimi ortalama 120 metre, soğuk iklimler ise 290 metre daha yüksek rakımlara çekilecek. Bu durum dağ ekosistemlerini tehdit ederken Karadeniz'deki orman üst sınırının yükselmesine yol açacak.

ORMAN YANGINI TEHDİDİ MARMARA VE KARADENİZ’E SIÇRAYACAK

Genişleyen Akdeniz ikliminin getirdiği uzun yaz kuraklıkları ve yüksek sıcaklıklar, yangın sezonunu uzatacak. Hali hazırda Ege ve Akdeniz'de etkili olan yüksek orman yangını riskinin, gelecekte Marmara, Batı Karadeniz ve İç Batı Anadolu bölgelerini de tehdit edeceği vurgulanıyor.

TARIM HARİTASI DEĞİŞİYOR, BUZULLAR YOK OLMA EŞİĞİNDE

İklimdeki bu kayma, su kaynakları ve tarım üzerinde büyük baskı oluşturacak. Zeytin, incir ve Antep fıstığı gibi ürünlerin ekim alanı kuzeye kayarken; buğday, arpa ve şeker pancarı gibi temel ürünlerde verim kayıpları yaşanacak. 2071-2099 dönemine gelindiğinde ise Doğu Karadeniz ve Ağrı Dağı'nın zirveleri hariç ülke genelindeki buzulların neredeyse tamamı erimiş olacak.