Roma’nın “gizli ilacı” Türkiye’de ortaya çıktı: Tedavide insan dışkısı kullanmışlar

Türkiye’de yürütülen arkeolojik incelemeler, Roma döneminde tedavi amaçlı insan dışkısı kullanıldığına ilişkin ilk fiziksel bulguyu ortaya koydu. Antik metinlerde varlığı bilinen uygulama, bilimsel analizlerle ilk kez maddi olarak doğrulandı. Bulgular Journal of Archaeological Science: Reports dergisinde yayımlandı.

Araştırmanın başyazarı Cenker Atila, Sivas Cumhuriyet Üniversitesi adına yürüttüğü çalışmada, Bergama Müzesi koleksiyonunda yer alan Roma cam şişelerini incelerken sıra dışı kalıntılara rastladı. İncelenen yedi kap arasında en net sonuç, MS 2. yüzyıla tarihlenen ve antik Bergama kentinde bulunan bir örnekten elde edildi.

Kil kapak açıldıktan sonra alınan kahverengi tortu üzerinde yapılan kimyasal analiz, karışımın insan dışkısı, yüksek oranda kekik ve zeytinyağı içerdiğini ortaya koydu. Atila, CNN’e yaptığı açıklamada bunun, antik hekim Galen tarafından tarif edilen bir tedavi formülüne uyduğunu belirtti.

ANTİK HEKİMLİKTE SIRA DIŞI İLAÇLAR

Bergama doğumlu Galen, Roma imparatorlarına hizmet vermiş ve yaklaşık 1500 yıl boyunca tıp dünyasını etkileyen metinler kaleme almıştı. Antik kaynaklarda insan ve hayvan dışkısının iltihap, enfeksiyon ve üreme sorunları dahil birçok rahatsızlıkta kullanıldığı aktarılıyor. Araştırmacılara göre bu maddeler dönemin toplumunda “iğrenç” değil, sembolik ve tedavi edici güce sahip farmasötik bileşenler olarak kabul ediliyordu.

Atila, bulgunun günümüzde uygulanan “gaita nakli” yönteminin kökenlerinin antik çağa uzandığını gösterdiğini belirtti. Sağlıklı bireyden alınan bağırsak mikrobiyotasının hastaya aktarılmasına dayanan bu tedavi, günümüzde FDA onayıyla belirli bağırsak enfeksiyonlarında kullanılıyor.

PARFÜM ŞİŞESİ DEĞİL, İLAÇ KABI

Roma döneminde genellikle parfüm saklamak için üretilen cam kapların bu örnekte ilaç kabı olarak yeniden kullanıldığı anlaşıldı. Karışımdaki kekiğin hem antibakteriyel özellik hem de kokuyu bastırma amacı taşıdığı değerlendiriliyor.

Çalışmayı yorumlayan Nicholas Purcell, Oxford Üniversitesi adına yaptığı değerlendirmede, yazılı kaynakların arkeolojik materyalle doğrulanmasının önemli olduğunu belirterek küçük cam kapların yalnızca lüks tüketim değil tıbbi kullanım için de üretildiğinin daha iyi anlaşıldığını ifade etti.