Peş peşe yaşanan okul saldırıları sonrası dikkat çeken uyarı: "Sosyal bulaşma" riski! İlk 13 güne dikkat

İstanbul Başakşehir’de bir okulda meydana gelen bıçaklı saldırıda bir öğrencinin hayatını kaybetmesi, 8 öğrencinin yaralanması, son dönemdeki okul saldırılarını yeniden gündeme taşıdı.

Şanlıurfa, Kahramanmaraş, Manisa ve Osmaniye'deki olayların ardından yaşanan son saldırıyla birlikte, benzer vakaların birbirini tetikleyip tetiklemediği tartışılmaya başlandı.

Uzmanlar, olayların ayrıntılı biçimde haberleştirilmesi ve sosyal medyada yoğun şekilde görünür hale gelmesinin bazı risk grubundaki kişilerde taklit davranışlarını tetikleyebileceğine dikkat çekiyor.

ARAŞTIRMALARDA 13 GÜNLÜK KRİTİK DÖNEM

İstanbul Kültür Üniversitesi Adalet ve Suç Laboratuvarı Kurucu Direktörü Doç. Dr. Ayhan Erbay, ABD verileri üzerinden yapılan bir araştırmaya göre okul saldırılarının ortalama 13 gün boyunca "bulaşıcı" etkisini sürdürebildiğini belirtti.

Erbay, başka bir araştırmada da haber yoğunluğunun sonraki saldırılar üzerinde etkili olduğunun ve bu etkinin 4 ila 10 gün arasında sürdüğünün tespit edildiğini aktardı.

Türkiye'deki olayların ABD'deki verilerle birebir örtüşmediğini vurgulayan Erbay, nisan ayında yaşanan bazı saldırıların zamanlamasının söz konusu araştırmalarla benzerlik gösterdiğini ifade etti.

"ŞİDDET, BAZI GENÇLER İÇİN GÖRÜNÜRLÜK ARACINA DÖNÜŞEBİLİYOR"

Üsküdar Üniversitesi Sosyoloji Bölüm Başkanı Prof. Dr. Barış Erdoğan ise sosyal medyanın şiddetin görünürlüğünü artırdığına dikkat çekti.

Erdoğan'a göre geçmişte okul içerisinde kalan kavga ve çatışmalar artık cep telefonu kameralarıyla kayda alınıp sosyal medya üzerinden geniş kitlelere ulaşıyor. Bu durum, bazı gençler açısından şiddetin yalnızca öfkenin dışa vurumu olmaktan çıkıp güç, görünürlük ve statü göstergesine dönüşmesine yol açabiliyor.

Uzman, bununla birlikte okul saldırılarının tek bir nedene bağlanmaması gerektiğini belirterek akran zorbalığı, ailevi sorunlar, dışlanma, gelecek kaygısı, aidiyet eksikliği ve kesici alet ya da silahlara erişim gibi birçok faktörün birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

UZMANLARDAN MEDYA KURULUŞLARINA ÖNEMLİ UYARILAR

Doç. Dr. Ayhan Erbay, okul saldırılarının haberleştirilmesi sırasında saldırganların görünürlüğünü artırabilecek unsurlardan kaçınılması gerektiğini belirtti.

Uzmanın önerileri arasında şu başlıklar öne çıktı:

Fail çocuksa okul, sınıf ve baş harfler gibi bilgilerin birlikte verilerek kimliğinin kolayca belirlenmesinden kaçınılması.
Olayın niteliği kesinleşmediyse "kavga" veya "saldırı" şeklinde kesin ifadeler kullanılmaması.
"En ölümcül saldırı" gibi kıyaslama ve sıralamalardan uzak durulması.
Silahın veya kesici aletin okula nasıl sokulduğuna ilişkin taklit edilebilecek ayrıntıların paylaşılmaması.
Saldırıların tek bir nedene bağlanmaması.
Haberlerin odağına saldırgan yerine mağdurların, müdahale edenlerin ve ailelerin ihtiyaçlarının alınması.

"BENZER BİR EYLEMLE DİKKAT ÇEKEBİLİRİM" DÜŞÜNCESİ

Moodist Psikiyatri ve Nöroloji Hastanesi Çocuk ve Ergen Psikoloğu Buse Başakgil de saldırıların yoğun biçimde görünür olmasının bazı risk altındaki gençleri etkileyebileceğini söyledi.

Başakgil, şiddet içeren olayların detaylı ve dramatik biçimde sunulmasının bazı kişilerde duyarsızlaşmaya, bazı kişilerde ise saldırıyı bir "çözüm" veya kendini ifade yöntemi olarak görmeye neden olabileceğine dikkat çekti.

SALDIRGANLARIN "KAHRAMANLAŞTIRILMASI" RİSKİ

Uzmanlar ayrıca sosyal medyada saldırganların yüceltilmesinin oluşturabileceği riske işaret ediyor.

Bazı kullanıcıların saldırganları profil fotoğrafı yaptığı, saldırı görüntülerini yeniden dolaşıma soktuğu ve can kaybı üzerinden övgü içeren ifadeler kullandığı belirtiliyor. Uzmanlara göre bu tür paylaşımlar, saldırganın görünürlüğünü artırarak taklit davranışları açısından risk oluşturabiliyor.

SON DÖNEMDE YAŞANAN OKUL SALDIRILARI

Türkiye'de son dönemde meydana gelen bazı okul saldırıları şöyle sıralandı:

14 Nisan – Şanlıurfa: Ahmet Koyuncu Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi'nde saldırı meydana geldi.
15 Nisan – Kahramanmaraş: Ayser Çalık Ortaokulu'nda saldırı yaşandı; olayda 12 kişi hayatını kaybetti, 13 kişi yaralandı.
22 Eylül – Manisa: İnci Üzmez Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi yakınında silahlı saldırı düzenlendi.
28 Eylül – Osmaniye: Farabi Anadolu Lisesi'nin bahçesinde bir öğretmen silahlı saldırı sonucu hayatını kaybetti.