Kıyamet günü makalesine göre 13 Kasım 2026'da neler olacak? 66 yıl önce yazılmıştı

Bilim dünyasında yıllardır tartışılan dikkat çekici bir nüfus hesaplaması, 13 Kasım 2026 tarihi yaklaşırken yeniden gündemde.

Avusturyalı fizikçi Heinz von Foerster ile Patricia M. Mora ve Lawrence W. Amiot tarafından hazırlanan çalışma, 4 Kasım 1960'da dünyanın önde gelen bilim yayınlarından Science dergisinde yayımlandı.

Makalenin başlığı ise oldukça çarpıcıydı: “Kıyamet Günü: 13 Kasım 2026 Cuma.”

Ancak araştırmacıların sözünü ettiği “kıyamet”, dünyanın fiziksel olarak yok olması anlamına gelmiyordu. Hesaplamanın temelinde insan nüfusunun mevcut kaynakları aşacak şekilde kontrolsüz büyümesi bulunuyordu.

HESABIN MERKEZİNDE İNSAN NÜFUSU VARDI

Çalışmada, insan nüfusunun o dönemdeki artış hızının uzun süre değişmeden devam etmesi halinde ortaya çıkabilecek tablo matematiksel modellerle incelendi.

Araştırmacılara göre nüfus artışı belirli koşullarda üstel bir eğri izleyebilir ve sistem bir noktada sürdürülemez hale gelebilirdi. “Kıyamet Günü” olarak adlandırılan tarih de bu matematiksel modelin ulaştığı kritik noktayı ifade ediyordu.

Dolayısıyla 13 Kasım 2026, Dünya'nın bir anda yok olacağı bir tarih olarak değil, nüfus artışının matematiksel olarak mevcut yaşam koşullarıyla bağdaşamayacağı varsayılan bir eşik olarak ortaya konmuştu.

O DÖNEMDE DÜNYADA 3 MİLYAR İNSAN VARDI

Çalışmanın yayımlandığı 1960 yılında dünya nüfusu yaklaşık 3 milyar seviyesindeydi. Aradan geçen onlarca yılda bu rakamın 8 milyarın üzerine çıkması, dönemin nüfus artışı endişelerini yeniden gündeme taşıdı.

Ancak günümüzdeki nüfus projeksiyonları, 1960'taki matematiksel senaryonun birebir gerçekleşeceği anlamına gelmiyor. Birleşmiş Milletler'in mevcut tahminlerinde dünya nüfusunun yüzyılın ikinci yarısında yaklaşık 10,3 milyar civarında zirve yapmasının ardından düşüşe geçmesi bekleniyor.

Bu nedenle 1960 tarihli çalışma bugün daha çok nüfus artışının kaynaklar ve gezegenin taşıma kapasitesi üzerindeki olası etkilerine ilişkin erken bir uyarı olarak değerlendiriliyor.

“KIYAMET” TARİHİNİN ARDINDAKİ İRONİ

Heinz von Foerster'ın çalışmada belirlenen tarihi seçerken kendi doğum gününü kullandığı da aktarılıyor.

Bu ayrıntı, bilimsel bir hesaplamaya oldukça ironik bir boyut kazandırırken, makalenin sansasyonel başlığının da neden yıllar boyunca hatırlandığını açıklayan unsurlardan biri olarak öne çıkıyor.

VON FOERSTER YILLAR ÖNCE YAPAY ZEKAYA DA DİKKAT ÇEKMİŞTİ

Von Foerster'ın dikkat çeken öngörüleri nüfus artışıyla sınırlı değildi. 1995 yılında yapay zeka ve makinelerin insan düşüncesine benzetilmesi konusunda da değerlendirmelerde bulunan bilim insanı, teknolojinin insanlaştırılmasının risklerine dikkat çekmişti.

Bugün yapay zekanın etik sınırları, otonom sistemler ve makinelerin insan kararları üzerindeki etkileri tartışılırken, von Foerster'ın yıllar önce dile getirdiği fikirler de yeniden ilgi görüyor.

13 KASIM YAKLAŞIRKEN ESKİ HESAP YENİDEN GÜNDEMDE

13 Kasım 2026 tarihi yaklaşırken 1960'ta ortaya atılan “Kıyamet Günü” hesabı sosyal medyada ve bilim dünyasında yeniden konuşulmaya başladı.

Ancak makalenin asıl mesajı belirli bir tarihte dünyanın sona ereceği iddiasından ziyade, sınırsız nüfus artışının sınırlı kaynaklarla sürdürülemeyeceği yönündeki matematiksel uyarıydı. Bu açıdan yaklaşık 66 yıl önce yapılan çalışma, nüfus, kaynak tüketimi ve gezegenin geleceğine ilişkin tartışmalarda dikkat çekici bir tarihsel örnek olmayı sürdürüyor.