Çocuk hükümlüler için yeni dönem: Cezaevinden geçişte yeni kriterler

TBMM Genel Kurulu'nda, suça sürüklenen çocuklara ilişkin düzenlemeleri içeren kanun teklifinin 6 maddesi daha kabul edildi. Düzenlemeyle çocuk hükümlülerin kapalı ceza infaz kurumlarından eğitimevlerine ayrılma süreci yeniden şekillendirilecek.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu'nda, çocuklara ilişkin önemli düzenlemeler içeren Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi üzerindeki görüşmeler devam etti. Teklifin 6 maddesi daha Genel Kurul'da kabul edildi.

Kabul edilen maddelerle hem aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüklere ilişkin cezalar artırılıyor hem de çocuk hükümlülerin infaz sürecine yönelik yeni kurallar getiriliyor.

AİLE YÜKÜMLÜLÜKLERİNİ İHLAL EDENLERE DAHA AĞIR CEZA

Türk Ceza Kanunu'nda yapılan değişiklikle, aile hukukundan doğan bakım, eğitim ve destek olma yükümlülüğünü yerine getirmeyen kişiler için öngörülen hapis cezası artırılacak.

Mevcut düzenlemede "1 yıla kadar" olan hapis cezası, 3 aydan 2 yıla kadar uygulanacak.

Hamile olduğunu bildiği eşini veya kendisinden gebe kalan ve evli olmayan kadını çaresiz durumda terk eden kişiler bakımından da cezanın alt ve üst sınırları yükseltilecek. Buna göre 3 aydan 1 yıla kadar olan hapis cezası, 6 aydan 2 yıla kadar çıkarılacak.

Bu fiillerin sonucunda çocuğun ölmesi veya ağır şekilde yaralanması gibi durumlarda ise uygulanacak cezanın, ilgili hüküm kapsamında yarısından iki katına kadar artırılması öngörülüyor.

ÇOCUĞUNU AĞIR ŞEKİLDE TEHLİKEYE ATAN EBEVEYNE 3 YILA KADAR HAPİS

Velayet hakkı kaldırılmış olsa dahi; sürekli sarhoşluk, uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanımı ya da onur kırıcı davranışlar nedeniyle çocuğunun ahlakını, güvenliğini veya sağlığını ağır şekilde tehlikeye atan anne veya babaya yönelik hapis cezasında da artış yapılacak.

Bu kapsamda mevcutta 3 aydan 1 yıla kadar olan ceza, 1 yıldan 3 yıla kadar hapis olarak uygulanacak.

15 YAŞINDAN KÜÇÜK ÇOCUKLAR İÇİN İDDİANAME DÜZENLEMESİNE YENİ KRİTER

Ceza Muhakemesi Kanunu'nda yapılacak değişiklikle, 15 yaşını doldurmamış çocuklar hakkında sosyal inceleme yaptırılmadan hazırlanan iddianamelerin iade edilmesinin önü açılacak.

Mahkeme, iddianame ve soruşturma evrakının kendisine verilmesinden itibaren 15 gün içinde soruşturma aşamasına ilişkin belgeleri inceleyecek. Eksik veya hatalı noktaların tespit edilmesi halinde, sosyal inceleme yapılmadan hazırlanan iddianame Cumhuriyet Başsavcılığına iade edilebilecek.

ÇOCUK HÜKÜMLÜLER İÇİN EĞİTİMEVİNE GEÇİŞTE "İYİ HAL" ŞARTI

İnfaz düzenlemesinde de çocuk hükümlüler açısından önemli bir değişiklik yapılacak.

Buna göre çocukların hapis cezalarının doğrudan çocuk eğitimevlerinde infaz edilmesi yerine, infaza çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında başlanması esas olacak. Çocuğun iyi halli olduğunun tespit edilmesi durumunda ise eğitimevine ayrılmasına karar verilebilecek.

12-18 yaş grubundaki çocuklar; cinsiyetleri, fiziksel gelişimleri ve işledikleri suçun niteliği dikkate alınarak çocuk kapalı ceza infaz kurumlarının farklı bölümlerinde barındırılacak.

EĞİTİMEVİNE AYRILMA KARARINDA UZMANLAR GÖREV ALACAK

Çocuk hükümlünün kapalı ceza infaz kurumundan çocuk eğitimevine ayrılıp ayrılmayacağına, en geç 3 ayda bir yapılacak değerlendirme sonucunda karar verilecek.

Değerlendirmeye psikolog, pedagog, çocuk gelişimci, sosyal çalışmacı, psikolojik danışman, rehberlik uzmanı, öğretmen ve Türkiye Barolar Birliği Çocuk Hakları Komisyonu tarafından görevlendirilecek avukat gibi uzmanlardan en az biri katılacak.

Tutum ve davranışları olumsuz değerlendirilen çocuk hükümlülerin yeniden değerlendirilmesi için geçecek süre ise 6 ayı aşamayacak.

BAZI ÇOCUK HÜKÜMLÜLER DOĞRUDAN EĞİTİMEVİNE ALINABİLECEK

Kasıtlı suçlardan toplam 3 yıl veya daha az, taksirli suçlardan ise toplam 5 yıl veya daha az hapis cezasına mahkum edilen çocukların cezaları doğrudan çocuk eğitimevlerinde infaz edilebilecek.

Ancak eğitimevinde bulunan çocuk hükümlülerden firar edenler veya başka bir suç nedeniyle haklarında tutuklama kararı verilenler, idare ve gözlem kurulu kararıyla çocuk kapalı ceza infaz kurumlarına gönderilebilecek.

Aynı şekilde, disiplin cezası kesinleşen veya eylemi kurum düzeni ya da kişi güvenliği açısından tehlike oluşturan çocuklar da kapalı ceza infaz kurumlarına iade edilebilecek.

Çocukların hangi koşullarda eğitimevine ayrılacağı, burada ne kadar süre kalacağı ve hangi durumlarda kapalı kuruma gönderileceğine ilişkin ayrıntılar ise yönetmelikle belirlenecek.

ÇOCUK HAKLARI KOMİSYONU'NDAN AVUKAT DA DEĞERLENDİRMEYE KATILACAK

AK Parti'nin kabul edilen önergesiyle, çocuk hükümlülerin kapalı ceza infaz kurumundan eğitimevine ayrılmasına ilişkin değerlendirmeye Türkiye Barolar Birliği Çocuk Hakları Komisyonu tarafından görevlendirilecek bir avukatın da katılması hükme bağlandı.

Önergeyle ayrıca doğrudan çocuk eğitimevlerinde infaz edilecek cezalara ilişkin düzenlemede de değişikliğe gidildi.

ÇOCUKLARIN CEZAEVİNDE GEÇİRDİĞİ SÜREYE İLİŞKİN DÜZENLEME

Bazı suçlar dışında, hükümlünün 15 yaşını dolduruncaya kadar infaz kurumunda geçirdiği 1 gün, koşullu salıverilme süresinin hesaplanmasında 2 gün olarak dikkate alınacak.

Kasten öldürme, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti ile suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçları bu uygulamanın dışında tutulacak.

ÇOCUKLARA BIÇAK SATIŞINA YENİ YASAK

Teklifle Kabahatler Kanunu'na da yeni bir madde ekleniyor.

"Amaç dışı bıçak taşıma" başlığı altında düzenlenen maddeyle, ilgili kanunlar kapsamında ruhsatlandırılmış yerler dışında çeşitli bıçak ve kesici, delici veya bereleyici aletlerin satılması ve sergilenmesi yasaklanacak.

Ayrıca bu tür aletlerin 18 yaşından küçük çocuklara satılması, çocuklar tarafından satın alınması veya taşınması da yasak kapsamına alınacak.

GENEL KURUL GÖRÜŞMELERİNE ARA VERİLDİ

Teklifin ikinci bölümünün tamamı üzerindeki görüşmelerin sona ermesinin ardından TBMM Başkanvekili Pervin Buldan birleşime ara verdi.

Aranın ardından komisyonun Genel Kurul'daki yerini almaması üzerine Buldan, birleşimi 9 Ağustos saat 14.00'te yeniden toplanmak üzere kapattı.