Boşanıp birlikte yaşamaya devam edenlere Yargıtay engeli

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, boşandıktan sonra eski eşiyle fiilen birlikte yaşamayı sürdüren kişilerin yetim veya ölüm aylığı alamayacağına hükmetti. Yüksek Mahkeme, boşanmanın hangi amaçla yapıldığının değil, eski eşlerin birlikte yaşamaya devam edip etmediğinin belirleyici olduğuna dikkat çekti.

Karara konu olayda, 2002 yılında hayatını kaybeden babası üzerinden yetim aylığı alan bir kadın, eşi Ahmet H. ile 2001 yılında boşandı.

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), kadının boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşamaya devam ettiğini tespit ederek 26 Ekim 2008 tarihinde yetim aylığını kesti. Daha önce yapılan ödemeler de borç olarak kaydedildi.

Kadın, SGK'nın işleminin iptali için dava açtı ancak talebi reddedildi.

YILLAR SONRA YENİDEN SGK'YA BAŞVURDU

Kadın, 2022 yılında yeniden SGK'ya başvurarak yetim aylığının bağlanmasını talep etti. Kurumdan olumsuz yanıt alınmasının ardından dosya bir kez daha İş Mahkemesi'ne taşındı.

Davacı, aylığının yeniden bağlanmasını ve ödenmeyen tutarların yasal faiziyle birlikte kendisine verilmesini istedi.

İş Mahkemesi bu kez kadını haklı buldu. SGK'nın 12 Ağustos 2022 tarihli ret işlemi iptal edilirken, yetim aylığının 19 Temmuz 2022'de yapılan başvurudan itibaren ödenmesine karar verildi.

SGK'nın karara yönelik istinaf başvurusu Bölge Adliye Mahkemesi tarafından reddedildi. Bunun üzerine kurum dosyayı temyize taşıdı.

YARGITAY'DAN DİKKAT ÇEKEN KARAR

Dosyayı inceleyen Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'ndaki düzenlemeye işaret etti.

Kanunda, eşinden boşanmasına rağmen boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen kişilerin gelir veya aylıklarının kesilmesinin öngörüldüğünü hatırlatan Yargıtay, boşanmanın hangi amaçla gerçekleştirildiğinin araştırılmasına yönelik bir şart bulunmadığını belirtti.

Buna göre boşanmanın gerçek ya da aylık alabilmek amacıyla yapılmış olması, tek başına aylığın kesilmesi açısından belirleyici olmayacak.

ESKİ EŞLE BİRLİKTE YAŞAMAK BELİRLEYİCİ

Yargıtay, 1 Ekim 2008'den itibaren boşanmış eşlerin herhangi bir nedenle yeniden fiilen birlikte yaşadıklarının tespit edilmesi halinde bağlanan gelir veya aylığın kesilmesinin zorunlu olduğuna dikkat çekti.

Kararda, esas alınması gereken noktanın boşanma iradesinin samimi olup olmadığı değil, boşanmanın ardından eski eşlerin fiilen birlikte yaşayıp yaşamadığı olduğu vurgulandı.

MAHKEME KARARI OY BİRLİĞİYLE BOZULDU

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, ilk derece mahkemesinin yeterli araştırma yapmadığı sonucuna vararak kararı bozdu.

Daire, davacı ile boşandığı eşinin nüfus kayıt sistemindeki adreslerinin incelenmesi, söz konusu dönemde aynı adreste yaşayıp yaşamadıklarının araştırılması gerektiğine hükmetti.

Birlikte yaşama durumunun belirlenmesi için adreslerde kimlerin kaldığının kolluk aracılığıyla tespit edilmesi; muhtar, komşu, kapıcı ve yönetici gibi kişilerin de bilgisine başvurulması gerektiği belirtildi.

Yargıtay, yapılacak ayrıntılı incelemenin ardından elde edilen delillere göre yeniden karar verilmesini isteyerek Bölge Adliye Mahkemesi kararını kaldırdı ve ilk derece mahkemesinin kararını oy birliğiyle bozdu.