Bir ilin yanlış bilinen jeolojik sırrı ortaya çıktı: 60 kilometre çapıyla Doğu Anadolu'nun en büyüğüymüş

Atatürk Üniversitesi Deprem Araştırma Merkezi kurucusu Jeoloji Mühendisi Dr. Öğretim Üyesi Mehmet Salih Bayraktutan, Erzurum Havzası’nın uzun yıllar “çek-ayır havza” olarak tanımlandığını söyledi. Ancak bölge jeolojisi, bu yorumun yanlış olduğunu ve havzanın tamamen volkanik kökenli bir kalderaya dayandığını ortaya koyuyor.

PALANDÖKEN KALDERASI VE ÖZELLİKLERİ

Bayraktutan, ilk saha tespitlerini 1985 yılında Prof. Dr. Aykut Barka ile yaptıklarını belirterek, uydu görüntüleri ve detaylı arazi incelemeleri sayesinde 6 milyon yıllık Palandöken Kalderası’nın varlığının kesinleştiğini açıkladı. Kaldera yaklaşık 60 kilometre çapında ve dairesel yapıya sahip.

Kalderada andezitik bazaltlar egemen olup, merkeze doğru kalınlaşan sedimanlar ve volkanik kökenli ince malzemeler birikmiş. Gelinkaya Formasyonu ise konglomera, volkanik arenit, pomza, perlit, obsidiyen mercekleri, fosilli kireçtaşları, linyit ve diatomit gibi çeşitli kayaçlardan oluşuyor.

DEPREMLER VE FAY HATLARI KALDERAYI ŞEKİLLENDİRDİ

Bayraktutan, kaldera çemberinin güney, doğu, kuzey ve batı kesimlerinde net biçimde gözlendiğini belirtti. Yapının doğu kesimi Dumlu fayları tarafından tahrip edilmiş, Ilıca fayları ise havzayı batı ve doğu alt havzalarına ayırmış. Batı segment Daphan Düzü, doğu segment ise Karasu Çöküntüsü olarak tanımlanıyor.

Batı ve kuzeybatıdaki kaldera duvarları depremlerle büyük ölçüde yıkılmış, sel malzemeleri Daphan Düzü’nde fan-delta ortamında birikerek havzanın altyapısını oluşturmuş.

DERİN SONDAJ ÖNERİSİ

Bayraktutan, Erzurum Havzası’nda 5-6 noktada derin sondaj yapılması gerektiğini vurguladı ve bölgenin jeolojik sırlarının daha detaylı incelenmesini önerdi.