Barrack’ın "Türk" açıklaması ortalığı karıştırdı! 1900'lerde Amerika'ya giden göçmenlerin büyük sırrı ne?

ABD’nin Ankara Büyükelçisi Tom Barrack’ın “Büyükbabam Türk lakabıyla anıldı” şeklindeki açıklamaları kamuoyunda tartışma yarattı. Yapılan tarihsel araştırmalar, bu ifadenin dönemin Osmanlı vatandaşlığı ve Amerikan göç kayıtlarındaki uygulamalarla doğrudan bağlantılı olduğunu ortaya koyuyor.

Barrack, Ankara’daki ABD Büyükelçiliği resepsiyonunda ailesinin geçmişini paylaşırken, büyükannesi ve büyükbabasının 1900 yılında Amerika’ya göç ettiğini, pasaportlarının uyruk hanesinde “Türk” yazdığını ve büyükbabasının çevresinde “Türk” lakabıyla tanındığını ifade etmişti. Ailesinin kökeninin Lübnan’ın Zahle kentine dayandığını belirten Barrack, bu geçmişten ötürü Türkiye’de bulunmasını duygusal bir buluşma olarak nitelendirmişti. Açıklamada geçen “Türk” ifadesinin günümüzdeki etnik Türk kimliğine değil, dönemin idari gerçekliğine dayandığı görülüyor. Barrack’ın ailesinin yaşadığı coğrafya 1900 yılında Osmanlı İmparatorluğu sınırları içerisinde yer alıyordu; dolayısıyla büyükbabası Amerika’ya Osmanlı pasaportuyla gitmişti.

OSMANLI’DAN GELENLERE “TÜRK” DENİYORDU

Tarih araştırmaları, 19. yüzyılın sonu ile 20. yüzyılın başında Amerika’ya göç eden Suriyeli, Lübnanlı ve farklı Levanten grupların Amerikan toplumunda genel olarak “Turks” (Türkler) şeklinde tanımlandığını gösteriyor.

Osmanlı’dan Amerika’ya göç hareketlerini inceleyen tarihçi Kemal Karpat’ın çalışmaları, bu dönemde Osmanlı coğrafyasından gelen farklı etnik unsurların Amerikan kayıt sistemlerinde “Türk” kategorisine dâhil edilebildiğini doğruluyor. Oklahoma History Center’ın tarihsel değerlendirmelerinde de ABD’ye adım atan ilk Arap Amerikalıların, Osmanlı İmparatorluğu’ndan geldikleri için “Turks” olarak adlandırıldığı belirtiliyor. Bu durum, Barrack’ın dile getirdiği “Türk lakabının” etnik kökenden ziyade Osmanlı vatandaşlığının Amerika kıtasındaki idari yansıması olduğunu gösteriyor. Öte yandan Barrack’ın geçmişte, büyükbabasının ABD’ye Osmanlı pasaportu ve cebinde 13 lirayla gittiğini de dile getirdiği biliniyor.

“TURCO” DENİLEN OSMANLI GÖÇMENLERİ

Benzer bir isimlendirme geleneği Amerika kıtasının diğer bölgelerinde de karşımıza çıkıyor. Arjantin, Brezilya ve Meksika başta olmak üzere Latin Amerika’ya göç eden Lübnanlı, Suriyeli ve Filistinli göçmenler uzun yıllar boyunca “Turcos” yani “Türkler” olarak anıldı.

Akademik literatürde yer alan “Turco immigrants” kavramı, büyük oranda Osmanlı pasaportu taşıyarak Latin Amerika’ya yerleşen Arap kökenli göçmenleri tanımlamak için kullanılıyor. Bu bağlamda Tom Barrack’ın aile hikâyesi tekil bir istisna olmaktan öte, Osmanlı İmparatorluğu’nun farklı bölgelerinden 20. yüzyılın başında yeni dünyaya göç eden milyonlarca insanın imparatorluk kimliği üzerinden kategorize edilmesinin tipik bir örneğini oluşturuyor.